Adjetivos de carácter avanzados
A1 te dejó con cuatro o cinco adjetivos básicos: alaia, isila, jatorra, langilea. En B2.1 hay que ampliar el vocabulario para describir a alguien con matiz — y para entenderlo cuando otros te describen.
Adjetivos por familia
Trato con los demás
| Euskera | Castellano | Pista |
|---|---|---|
| jatorra | majo, agradable | el más universal |
| atsegina | amable, simpático | más formal que jatorra |
| gaiztoa | malo, malvado | opuesto fuerte |
| eskuzabala | generoso | lit. “de mano abierta” |
| zekena | tacaño | opuesto de eskuzabala |
| errukitsua | compasivo, piadoso | de errukia (compasión) |
| berekoia | egoísta | de bere (suyo) + -koi |
Carácter activo
| Euskera | Castellano |
|---|---|
| langilea | trabajador/a |
| ekintzailea | emprendedor/a |
| handinahia | ambicioso/a |
| alferra / nagia | vago/a, perezoso/a |
| dinamikoa | dinámico/a |
Temperamento
| Euskera | Castellano | Notas |
|---|---|---|
| lasaia | tranquilo/a, calmado/a | el más usado |
| urduria | nervioso/a | |
| jenio biziko | de carácter fuerte | con genio |
| isila | callado/a | A1 |
| berritsua | parlanchín/a | opuesto |
| alaitsua | alegre, jovial | |
| iluna | sombrío, taciturno |
Inteligencia y aprendizaje
| Euskera | Castellano |
|---|---|
| azkarra | listo/a, rápido/a |
| argia | inteligente, lúcido/a |
| trebea | hábil, diestro/a |
| baldarra | torpe |
Honestidad
| Euskera | Castellano |
|---|---|
| zintzoa | honrado/a, sincero/a |
| faltsoa | falso/a |
| prestua | íntegro/a |
| gezurtia | mentiroso/a |
Sociabilidad
| Euskera | Castellano |
|---|---|
| irekia | abierto/a |
| erreserbatua | reservado/a |
| lotsatia | tímido/a |
| jendarteko | sociable |
Cómo construir descripciones
La estructura básica:
Sujeto + adjetivo (con -A) + verbo izan
- Ainara oso jatorra da. — Ainara es muy maja.
- Anboto pertsona zorrotza da, baina justua. — Anboto es una persona estricta, pero justa.
Expresiones idiomáticas con carácter
| Frase | Significado literal | Sentido |
|---|---|---|
| Bihotz handikoa | de gran corazón | bondadoso |
| Buru beroko | de cabeza caliente | impulsivo |
| Esku zikinekoa | de manos sucias | corrupto |
| Hitz gutxikoa | de pocas palabras | callado, parco |
| Begi zorrotzeko | de ojo penetrante | observador, perspicaz |
| Gibel-handi | de gran hígado | paciente |
Estas expresiones siguen el patrón sustantivo + adjetivo + ko y funcionan como un único adjetivo: hitz gutxiko gizona = “un hombre de pocas palabras”.
Matizar la descripción
No basta con poner el adjetivo: hay que matizar:
- Nahiko jatorra da, baina batzuetan urduri jartzen da. — Es bastante majo, pero a veces se pone nervioso.
- Itxuraz isila ematen du, baina giro onean oso berritsua bihurtzen da. — En apariencia parece callado, pero en buen ambiente se vuelve muy parlanchín.
Conectores útiles para matizar:
- batzuetan / inoiz ez — a veces / nunca
- itxuraz / agerian — en apariencia / a la vista
- bihurtzen da — se vuelve
- erakusten du — muestra (que es)
Recursos para memorizar
Cada adjetivo va asociado a una anécdota tipo. Asóciale uno a alguien que conozcas. Por ejemplo:
Garazi oso eskuzabala da: bazkari bat antolatzen duen bakoitzean, denentzako eramaten du janaria, eta inoiz ez du ezer eskatzen.
Anécdotas concretas + adjetivo se quedan; listas planas se olvidan.
Ejercicios
"Lander jenio biziko mutila da" significa…
El opuesto de "lotsatia" es:
"Es muy sensible" — Oso da.