Precisión léxica — discriminar sinónimos
C1 es precisión. La diferencia entre “aldaketa handia” y “aldaketa sakona” parece pequeña; en una rúbrica IVAP/HABE, distingue.
Adjetivos para “intenso, fuerte, importante”
Cinco palabras que NO son intercambiables del todo:
| Adjetivo | Matiz |
|---|---|
| handi | Genérico: grande. Vale, pero no destaca. |
| nabarmen | Visible, llamativo, evidente. |
| sakon | Profundo: tiene calado interno. |
| esanguratsu | Significativo: tiene sentido o trascendencia. |
| funtsezko | Fundamental, esencial: sin él, el conjunto no se sostiene. |
| erabakigarri | Decisivo: inclina la balanza. |
Aplícalos a aldaketa (cambio):
- aldaketa handia — neutro, B1.
- aldaketa nabarmena — observable, mejor.
- aldaketa sakona — afecta a estructuras, C1.
- aldaketa esanguratsua — con peso simbólico, C1.
- aldaketa funtsezkoa — clave para todo lo demás.
- aldaketa erabakigarria — el que decide el resultado.
Adjetivos para “negativo”
| Adjetivo | Cuándo |
|---|---|
| txarra | Genérico, B1. |
| eskasa | Insuficiente, de baja calidad. |
| desegokia | Inadecuado, fuera de lugar. |
| kaltegarria | Dañino, perjudicial. |
| arriskutsua | Peligroso. |
| kezkagarria | Preocupante. |
| larria | Grave. |
Una situación kezkagarria invita a tomar nota. Una situación larria exige acción. Arriskutsua añade dimensión de peligro futuro.
Verbos de cambio y movimiento argumentativo
| Verbo | Uso |
|---|---|
| areagotu | Aumentar, intensificarse. Tirabirak areagotu dira. |
| eskuratu | Lograr, obtener. Eskuragarri dauden datuak. |
| eragin | Producir, causar. Erabakiak ondorioak eragin ditu. |
| bideratu | Encauzar, dirigir. Konponbidera bideratu nahi dugu auzia. |
| azpimarratu | Subrayar, destacar. Azpimarratu beharrekoa da… |
| gainditu | Superar. Krisia gainditzeko aukerak. |
| ezarri | Implantar, establecer. Lege berria ezarri zen. |
| eraldatu | Transformar. Ohitura sozialak eraldatu dira. |
Verbos de pensamiento y enunciación
| Verbo | Matiz |
|---|---|
| uste izan | Creer, opinar (general). |
| iritzi | Opinar (más formal). |
| ohartu | Darse cuenta, advertir. |
| iruditu | Parecer (subjetivo). |
| azpimarratu | Subrayar (énfasis). |
| adierazi | Manifestar, expresar. |
| defendatu | Defender (postura). |
| frogatu | Demostrar. |
| proposatu | Proponer. |
“Adituek azpimarratu dute…” es más fuerte que “Adituek esan dute…”. La elección verbal pesa.
Colocaciones (kolokazioak)
Una colocación es una combinación habitual de palabras. C1 evalúa que sepas combinar bien.
| Sustantivo | Verbo / adjetivo habitual |
|---|---|
| aldaketa | nabarmena, sakona, eraldatzailea |
| erabakia | hartu, atzeratu, justifikatu |
| erronka | aurre egin, gainditu, planteatu |
| eztabaida | piztu, mantendu, itxi |
| konfiantza | irabazi, galdu, eman |
| bidea | jorratu, ireki, hautatu |
Las colocaciones bien afinadas son señal de competencia léxica avanzada. “Eztabaida piztu” (encender el debate) es C1; “eztabaida egin” (hacer debate) es genérico.
Falsos sinónimos: trampas frecuentes
- handi vs zabal vs hedatu — handi (grande), zabal (amplio, ancho), hedatu (extendido). No son intercambiables.
- arazoa vs auzi vs gatazka — arazoa (problema), auzi (cuestión, asunto), gatazka (conflicto, choque).
- zaila vs konplexu vs korapilatsua — zail (difícil), konplexu (con muchos elementos), korapilatsua (enredado, lioso).
- iritzia vs uste vs aburua — iritzi (opinión, formal), uste (creencia), aburu (parecer, formal-libresco).
Pista C1 final: cuando dudes entre dos sinónimos, elige el más específico, no el más rebuscado. C1 premia precisión, no exotismo. “Aldaketa sakona” gana a “aldakuntza intzidente bat”.
Ejercicios
"Auzi honek ___ ondorioak izan ditzake belaunaldien artean." ¿Qué adjetivo encaja con tono más C1?
¿Cuál es la diferencia más fina entre "garrantzitsua" y "funtsezkoa"?
"Hausnarketa" y "gogoeta" comparten significado, pero, en cuanto al matiz:
"Aldaketa nabarmena gertatu da" vs "Aldaketa zorrotza gertatu da". La segunda:
¿Qué verbo expresa con más precisión "agudizarse / intensificarse" un problema?