Jaiak eta tradizioak — festivals and cultural comparisons

This lesson gives you the tools to talk about festivals and customs and to compare times and places (“before… now”, “both in X and in Y”). It’s the essential vocabulary for any cultural conversation at the A2 level.

Basque festivals: core vocabulary

Date	Festival	Brief English
June 23	San Juan sua	St. John’s Bonfire
December 31	Urtezahar	New Year’s Eve
December 24	Olentzero	Charcoal-maker character who brings gifts
February / March	Inauteriak / Aratusteak	Carnivals
February 5	Santa Ageda	Traditional songs sung door-to-door
Every two years	Korrika	Popular race in favor of the Basque language
August	Aste Nagusia	Bilbao’s Big Week
Local (each town)	Herriko jaiak	Town festivals

Festival vocabulary

English	Basque
Festival / Party	jaia
Celebration	ospakizuna
Tradition	tradizioa
Custom	ohitura
Bonfire	sua
Fireworks	su artifizialak
Open-air dance / party	berbena
Procession	prozesioa
Contest	lehiaketa
Bunting	banderatxoak
Live music	zuzeneko musika

Characters and elements of Basque culture

English	Basque
Bertsolari (verse improviser)	bertsolaria
Trikitilari (accordionist)	trikitilaria
Txistulari (traditional flutist)	txistularia
Dantzari (dancer)	dantzaria
Pelotari (pelota player)	pilotaria
Aizkolari (wood chopper)	aizkolaria
Harrijasotzaile (stone lifter)	harrijasotzaileak

Cultural note: the kirol-jaiak (rural sports) are typical of the festivals: stone lifting, wood chopping with an axe, traineras (rowing boats), soka-tira (tug-of-war). They are a hallmark of Basque identity and appear in any town’s festival program.

Comparing before and now: lehen / orain

Cultural comparison revolves around these two words:

English	Basque
Before	lehen
Now	orain
In the old days / Formerly	garai batean / aspaldian
Nowadays	gaur egun
Before… now…	Lehen… orain…
Years ago	Duela urte batzuk

Lehen baserrian bizi ginen, orain hirian bizi gara. — Before we lived in the farmhouse, now we live in the city.

Garai batean dena euskaraz egiten zen; gaur egun, erdaraz ere asko egiten da. — In the old days everything was done in Basque; nowadays, a lot is also done in Spanish.

Comparing places: bai… bai…, baita… ere

English	Basque
Both in X and in Y	Bai X-(e)an, bai Y-(e)an
Also in X	X-(e)an ere bai
Neither in X nor in Y	Ez X-(e)an, ez Y-(e)an
Not only X, but also Y	Ez bakarrik X, baita Y ere

San Juan sua bai Donostian, bai Bilbon ospatzen da. — The St. John’s bonfire is celebrated both in Donostia and in Bilbao.

Korrika bai Hego Euskal Herrian, bai Iparraldean egiten da. — Korrika takes place both in Hegoalde and in Iparralde.

How to describe a festival

Useful structure:

Festival + when + where + what is done + why it’s special

San Juan sua ekainaren 23an ospatzen da. Herri askotan plaza nagusian egur pila bat egiten da, eta gauean sua pizten dute. Jendeak suaren gainetik salto egiten du, eta dantzan eta kantuan aritzen da gauerdi arte. Familia eta lagun arteko ospakizuna da, eta udaren hasiera ospatzen du.

Mini-text: comparison

Lehen, herriko jaiak ohikoak ziren udazkenean. Familia osoa elkartzen zen plaza nagusian, bertsolariak eta trikitilariak entzuten zituen, eta dantzan ari zen gauerdi arte. Gaur egun, jaiak antolatzea zailagoa da: jendea sakabanatuta dago, gazteek bestelako gustuak dituzte, eta lehen baino diru gutxiago dago. Hala ere, tradizioa mantentzen ahalegintzen dira: bai herri txikietan, bai hiri handietan, urtero programa politak prestatzen dituzte.

Dialogue: comparing customs

— Anboto, zer ospatzen da zure herrian?

— Ba, klasikoak: San Juan, herriko jaiak abuztuan, Olentzero Eguberrian. Korrika ere bai bi urtero, oso garrantzitsua hori.

— Eta Olentzero, oraindik etxez etxe ibiltzen da?

— Lehen ohitura zen etxez etxe ibili eta umeentzako opariak banatzea. Orain, herri txikietan oraindik egiten da, baina hirietan ekitaldi nagusi bat plazan egin ohi da, bertsolariekin eta musikarekin.

Useful structures for comparing cultures

English	Basque
Here, on the other hand…	Hemen, aldiz, …
Just like in X	X-(e)n bezala
Unlike X	X ez bezala
It’s similar to	Antzekoa da
It’s very different	Oso ezberdina da

Cultural note: Basque festivals are one of the most common A2 topics in official exams and real conversations. Write a description of your own favorite festival in five sentences: when, where, what is done, what you like about it, and compare it to another one. It’s a perfect integrative exercise.