Jaiak eta tradizioak — festas e comparações culturais
~13 min
Esta lição te dá as ferramentas para falar sobre festas e costumes e para comparar épocas e lugares (“antes… agora”, “tanto em X como em Y”). É o vocabulário essencial para qualquer conversa cultural no nível A2.
Festas bascas: vocabulário principal
Data
Festa
Descrição breve
23 de junho
San Juan sua
Fogueira de São João
31 de dezembro
Urtezahar
Réveillon
24 de dezembro
Olentzero
Personagem carvoeiro que traz presentes
Fevereiro / março
Inauteriak / Aratusteak
Carnavais
5 de fevereiro
Santa Ageda
Cantos tradicionais pelas casas
A cada dois anos
Korrika
Corrida popular a favor do basco
Agosto
Aste Nagusia
Semana Grande de Bilbao
Local (cada cidade)
Herriko jaiak
Festas da cidade
Vocabulário de festas
Português
Basco
Festa
jaia
Celebração
ospakizuna
Tradição
tradizioa
Costume
ohitura
Fogueira
sua
Fogos de artifício
su artifizialak
Festa popular
berbena
Procissão
prozesioa
Concurso
lehiaketa
Bandeirinhas
banderatxoak
Música ao vivo
zuzeneko musika
Personagens e elementos da cultura basca
Português
Basco
Bertsolari (improvisador de versos)
bertsolaria
Trikitilari (acordeonista)
trikitilaria
Txistulari (flautista tradicional)
txistularia
Dantzari (dançarino)
dantzaria
Pelotari (jogador de pelota)
pilotaria
Aizkolari (cortador de troncos)
aizkolaria
Harrijasotzaile (levantador de pedras)
harrijasotzaileak
Nota cultural: os kirol-jaiak (jogos rurais) são típicos das festas: levantar pedras, cortar troncos com machado, regatas de traineras, soka-tira (cabo de guerra). São uma marca da identidade basca e aparecem em qualquer programa de festas da cidade.
Comparar antes e agora: lehen / orain
A comparação cultural passa por estas duas palavras:
Português
Basco
Antes
lehen
Agora
orain
Antigamente
garai batean / aspaldian
Hoje em dia
gaur egun
Antes… agora…
Lehen… orain…
Há alguns anos
Duela urte batzuk
Lehen baserrian bizi ginen, orain hirian bizi gara. — Antes morávamos no caserío, agora moramos na cidade.
Garai batean dena euskaraz egiten zen; gaur egun, erdaraz ere asko egiten da. — Antigamente tudo se fazia em basco; hoje em dia, também se faz muito em espanhol.
Comparar lugares: bai… bai…, baita… ere
Português
Basco
Tanto em X como em Y
Bai X-(e)an, bai Y-(e)an
Também em X
X-(e)an ere bai
Nem em X nem em Y
Ez X-(e)an, ez Y-(e)an
Não só X, mas também Y
Ez bakarrik X, baita Y ere
San Juan sua bai Donostian, bai Bilbon ospatzen da. — A fogueira de São João é celebrada tanto em Donostia como em Bilbao.
Korrika bai Hego Euskal Herrian, bai Iparraldean egiten da. — A Korrika é celebrada tanto em Hegoalde como em Iparralde.
Como descrever uma festa
Estrutura útil:
Festa + quando + onde + o que se faz + por que é especial
San Juan sua ekainaren 23an ospatzen da. Herri askotan plaza nagusian egur pila bat egiten da, eta gauean sua pizten dute. Jendeak suaren gainetik salto egiten du, eta dantzan eta kantuan aritzen da gauerdi arte. Familia eta lagun arteko ospakizuna da, eta udaren hasiera ospatzen du.
Mini-texto comparativo
Lehen, herriko jaiak ohikoak ziren udazkenean. Familia osoa elkartzen zen plaza nagusian, bertsolariak eta trikitilariak entzuten zituen, eta dantzan ari zen gauerdi arte. Gaur egun, jaiak antolatzea zailagoa da: jendea sakabanatuta dago, gazteek bestelako gustuak dituzte, eta lehen baino diru gutxiago dago. Hala ere, tradizioa mantentzen ahalegintzen dira: bai herri txikietan, bai hiri handietan, urtero programa politak prestatzen dituzte.
Diálogo: comparar costumes
— Anboto, zer ospatzen da zure herrian?
— Ba, klasikoak: San Juan, herriko jaiak abuztuan, Olentzero Eguberrian. Korrika ere bai bi urtero, oso garrantzitsua hori.
— Eta Olentzero, oraindik etxez etxe ibiltzen da?
— Lehen ohitura zen etxez etxe ibili eta umeentzako opariak banatzea. Orain, herri txikietan oraindik egiten da, baina hirietan ekitaldi nagusi bat plazan egin ohi da, bertsolariekin eta musikarekin.
Estruturas úteis para comparar culturas
Português
Basco
Por outro lado, aqui…
Hemen, aldiz, …
Assim como em X
X-(e)n bezala
Diferente de X
X ez bezala
É parecido com
Antzekoa da
É muito diferente
Oso ezberdina da
Nota cultural: as festas bascas são um dos temas de A2 mais recorrentes em exames oficiais e conversas reais. Crie uma descrição da sua própria festa favorita em cinco frases: quando, onde, o que se faz, do que você gosta e compare-a com outra. É um exercício de integração perfeito.
Ejercicios
"San Juan sua" da…
"Lehen baserrian bizi ginen, orain hirian bizi gara" significa…