Saltar al contenido

B1 · Unidad 1

Pasado NOR-NORI (zitzaidan, zitzaion, zitzaien)

~13 min

El tercer pilar de las conjugaciones del B1 es el NOR-NORI, los verbos con dativo. Aparece sobre todo con verbos como gustatu, ahaztu, gertatu, iruditu, erori, suertatu. Son verbos donde la cosa “le pasa” a alguien.

La conjugación

Con NOR singular (la cosa que gusta / pasa, en singular):

NORIForma
nirizitzaidan
zurizitzaizun
harizitzaion
gurizitzaigun
zueizitzaizuen
haieizitzaien

Con NOR plural (la cosa en plural), añade -zki-:

NORIForma
nirizitzaizkidan
zurizitzaizkizun
harizitzaizkion
gurizitzaizkigun
zueizitzaizkizuen
haieizitzaizkien

Pista mnemotécnica: el infijo -zki- entre la zona NOR y la zona NORI es la marca de plural. Aparece tanto en presente (zaizkit, zaizkio) como en pasado (zitzaizkidan, zitzaizkion).

Verbos típicos NOR-NORI

AditzaCastellanoEjemplo
gustatugustarPelikula gustatu zitzaidan.
irudituparecerOna iruditu zitzaion.
ahaztuolvidarseAterkia ahaztu zitzaidan.
gertatuocurrirZerbait gertatu zitzaion.
eroricaerseTelefonoa erori zitzaidan.
suertatutocar / corresponderLan zaila suertatu zitzaigun.
bururatuocurrírseleIdeia bat bururatu zitzaidan.
interesatuinteresarGaia interesatu zitzaion.

El sujeto es la cosa, no la persona

En NOR-NORI el sujeto gramatical (NOR) es la cosa, no la persona. La persona es el dativo (NORI).

  • Liburuak gustatu zitzaizkidan. — Me gustaron los libros.
    • NOR: liburuak (en plural) → la forma lleva la marca de plural -zki-.
    • NORI: niri (a mí) → terminación -dan.

Comparado con castellano: “los libros me gustaron” — el sujeto en castellano también es “los libros”. Misma lógica.

Pasado puntual vs habitual con NORI

Igual que NOR y NOR-NORK, la oposición burutua / ez-burutua se mantiene:

FormaAspecto
gustatu zitzaidanme gustó (puntual)
gustatzen zitzaidanme gustaba (habitual)
gertatu zitzaionle ocurrió
gertatzen zitzaionle ocurría

Lehen txokolatea asko gustatzen zitzaidan, baina orain ez. — Antes me gustaba mucho el chocolate, pero ahora no. Atzo Anbotori zerbait bitxia gertatu zitzaion. — Ayer le ocurrió a Anboto algo curioso.

Ahaztu: ¿NORI o NORK?

Ahaztu (“olvidar”) tiene dos construcciones:

  1. NOR-NORI (algo se me olvida): Aterkia ahaztu zitzaidan. (= se me olvidó)
  2. NOR-NORK (yo olvido algo): Aterkia ahaztu nuen. (= olvidé)

La primera es más natural en euskera: la “culpa” no recae explícitamente en la persona; el objeto “se le olvida”.

Frases típicas de B1

Garaziri ez zitzaion gustatu pelikula, baina niri asko gustatu zitzaidan. — A Garazi no le gustó la película, pero a mí me gustó mucho.

Atzo Landerri pasaportea ahaztu zitzaion etxean. — Ayer Lander se olvidó del pasaporte en casa.

Ainarari ideia ona iruditu zitzaion. — A Ainara le pareció buena idea.

Olatzi telefonoa erori zitzaion lurrera eta hautsi egin zen. — A Olatz se le cayó el móvil al suelo y se rompió.

Tabla de comparación

ConstrucciónAuxiliar pasadoMarcas
NORnaiz → nintzensujeto absolutivo
NOR-NORKdut → nuensujeto ergativo (-k)
NOR-NORIzait → zitzaidandativo (-(r)i)

Errores frecuentes

  1. Confundir el sujeto: en gustatu zitzaidan, el sujeto es la cosa, no “yo”.
  2. Olvidar el plural -zki-: si lo que gusta es plural, la forma es zitzaizkidan, no zitzaidan.
  3. Mezclar con NORK: nunca digas nik gustatu nuen para “me gustó”. Eso significaría “yo lo gusté”, que no tiene sentido.

Pasado NOR-NORI con sintéticos

Algunos verbos sintéticos también:

  • Hori niri dagokit (eso me corresponde) → pasado: zegokidan (me correspondía). Estas formas sintéticas NOR-NORI son poco frecuentes; en B1 basta con dominar el cuadro perifrástico.

Ejercicios

"Pelikula asko gustatu zitzaidan" significa…

Conjuga: "Le gustaron los libros" → Liburuak gustatu ___.

¿Qué función gramatical tiene "niri" en "Niri ondo iruditu zitzaidan"?

Olvidé el paraguas → Aterkia ahaztu .

Tarjeta 1 de 13