Saltar al contenido

B1 · Unidad 1

Condicional irreal (banintz, balitz, ginateke)

~14 min

La condicional irreal expresa hipótesis improbables o imposibles (“si tuviera…, si fuera…, si hubiera sabido…”). Es la última gran conjugación que necesitas para llegar al B1 completo.

Dos tipos: presente y pasado

TipoSentidoEjemplo castellano
Irreal presentehipótesis sobre ahora/futurosi tuviera… haría
Irreal pasadohipótesis sobre el pasadosi hubiera tenido… habría hecho

Irreal presente: ba- + forma irreal + -ko …-ke

Subordinada: ba- + verbo (forma especial -nintz, -litz, -nu, -lu…) Principal: -ko + auxiliar condicional (-ke)

Cuadro NOR (forma irreal)

PronombreForma “si yo fuera/estuviera”Forma “yo sería/iría”
nibanintznintzateke
zubazinazinateke
hurabalitzlitzateke
gubaginaginateke
zuekbazinetezinatekete
haiekbaliralirateke

Cuadro NOR-NORK (forma irreal con objeto singular)

Pronombre”Si yo lo tuviera""Yo lo tendría / haría”
nikbanunuke
zukbazenuzenuke
harkbaluluke
gukbagenugenuke
zuekbazenutezenukete
haiekbalutelukete

Pista mental: las formas en ba- son la subordinada, las formas en -ke son la principal. Aprende los pares juntos: banintz / nintzateke, banu / nuke.

Ejemplos

  • Diru gehiago banu, etxe handi bat erosiko nuke. — Si tuviera más dinero, compraría una casa grande.
  • Zu banintz, ez nintzateke joango. — Si yo fuera tú, no iría.
  • Anboto hemen balego, lasaiago egongo ginateke. — Si Anboto estuviera aquí, estaríamos más tranquilos.
  • Garazi etxean balitz, deituko lioke. — Si Garazi estuviera en casa, le llamaría.

Irreal pasado: izan ba- + ko …-keen

Para el “si hubiera… habría…”:

Subordinada: partizipioa + izan + ba- + auxiliar Principal: -ko + auxiliar pasado (izango nintzen, erosiko nuen)

Ejemplos

  • Etorri izan balitz, ondo pasako genuen. — Si hubiera venido, lo habríamos pasado bien.
  • Lehenago jakin izan banu, ez nintzen joango. — Si lo hubiera sabido antes, no habría ido.
  • Lan hori egin izan bazenu, ondo geratuko zen. — Si hubieras hecho ese trabajo, habría quedado bien.

En B1 las formas más usadas son izan banu, izan balitz, izango nintzen, izango nuen. No te exigen el cuadro completo de irreal pasado; pero sí que lo reconozcas y produzcas en frases sencillas.

Patrón mental

Para construir cualquier condicional irreal, ten estos cuatro bloques en la cabeza:

  1. Hipótesis presente, NOR: banintz / litzateke — si fuera / sería.
  2. Hipótesis presente, NOR-NORK: banu / nuke — si tuviera / tendría.
  3. Hipótesis pasada, NOR: izan banintz / izango nintzen — si hubiera sido / habría sido.
  4. Hipótesis pasada, NOR-NORK: izan banu / izango nuen — si hubiera tenido / habría tenido.

Verbos sintéticos irreales útiles

Algunas formas sintéticas:

  • baneki — si yo supiera
  • baleki — si supiera
  • banentor (nada habitual; preferimos etorriko banintz) — si viniera
  • banindoa (idem; preferimos joango banintz) — si fuera

En B1 lo más útil: dominar baneki / baleki (saber).

Comparación entre real e irreal

Real (posible)Irreal (improbable)
Diru gehiago badut, erosiko dut. (Si tengo más dinero, lo compraré.)Diru gehiago banu, erosiko nuke. (Si tuviera más dinero, lo compraría.)
Etortzen bada, deituko dut.Etorriko balitz, deituko nioke.
Asko badakizu, gaindituko duzu.Asko bazeneki, gaindituko zenuke.

Usos típicos en B1

Dar consejos / sugerencias

  • Zu banintz, beste lan bat bilatuko nuke. — Yo que tú, buscaría otro trabajo.
  • Zure lekuan banengo, lehenengo deituko nioke. — Yo en tu lugar, le llamaría primero.

Expresar deseos imposibles

  • Hegan egin ahalko banu! — ¡Si pudiera volar!
  • Garai hartan bizi izan banintz, beste mundu bat ezagutuko nuen.

Hipótesis ante un problema

  • Zerbait gertatuko balitz, hots egidazu berehala. — Si pasara algo, llámame enseguida.

Frase de B1 alto

Auzoan zerbitzu gehiago balira, jende gehiago bizi izango litzateke hemen, eta gazteak ez lirateke hirira joango. Hala ere, dirurik ez badago, oso zaila izango da hori lortzea. Nire ustez, politiko gehiagok auzo txikien aldeko apustua egingo balute, dena oso desberdina izango litzateke.

Aquí mezclas real (ez badago) e irreal (balira / lirateke / balute / litzateke) — exactamente lo que un tribunal busca.

Ejercicios

"Diru gehiago banu, etxe bat erosiko nuke" significa…

"Etorri izan balitz, ondo pasako genuen" significa…

Conjuga: "yo iría" → ___

"Si fuera tú" → Zu (si fuera, condicional irreal).

"Si supiera" →

Tarjeta 1 de 18