Saltar al conteníu
Esta traducción ta en beta: pue haber frases ensin traducir o gazapos.Informar en Feedback

A2 · Unidad 1

Bizipenak kontatzen — cuntar esperiencies en pasáu

~15 min

Esta lleición ye integradora: combina pasáu completu, imperfectu y aspeutu progresivu pa qu’apriendas a cuntar una esperiencia cola coreografía de tiempos qu’usa l’eusquera.

Lo que yá tienes:

  • Iragan burutua (lleición 1 y 2): fechu puntual.
  • Iragan ez burutua (lleición 4): vezu o descripción.
  • Verbos sintéticos en pasáu (lleición 3): describen escenes en cursu.
  • Marcadores temporales del pasáu (atzo, joan den astean, duela…).

Agora apriendes a encadenalos.

La coreografía narrativa

Una narración típica en pasáu amesta tiempos según la función:

FunciónTiempuExemplu
Marcu temporal y espacialimperfectuGarai hartan Bilbon bizi ginen
Cómo yera / cómo tabaimperfectuIluna zen kalea
Qué pasó (puntual)burutuaBat-batean atea jo zuten
Aición en cursuari nintzen / sintéticuAfaria prestatzen ari nintzen
ResultáuburutuaEta gauza guztiak gertatu ziren

Coneutores temporales

Pa encadenar lo que pasó:

CastellánEusquera
Primero / al principiuLehenengo / Hasieran
De siguíoOndoren
DempuésGero
Más tardeGeroago
Más seroBeranduago
MentantoBitartean
De sópituBat-batean
EntósOrduan
Finalmente / a la finAzkenean

Frases biográfiques clave

Estes estructures apaecen en cualquier biografía o rellatu personal:

CastellánEusquera
Nací en 19901990ean jaio nintzen
Criéme en TolosaTolosan hazi nintzen
Estudié eusqueraEuskara ikasi nuen
Empecé a trabayar a los 22 años22 urterekin lanean hasi nintzen
Conocí a AnbotoAnboto ezagutu nuen
EnamorémeMaitemindu nintzen
Casámonos en 20152015ean ezkondu ginen
Tuvimos una fíaAlaba bat izan genuen
Camudé de trabayuLana aldatu nuen
Volvimos a BilbaoBilbora itzuli ginen

Marcadores biográficos

CastellánEusquera
Fai X añosDuela X urte
En 19851985ean
A los X añosX urterekin
Cuando tenía X añosX urte nituenean
Aquel añuUrte hartan
Naquella dóminaGarai hartan

Testu modelu: una pequeña biografía

Garazi 1992an Iruñean jaio zen. Txikitan auzo lasai batean bizi zen, eta bere familia oso handia zen: lau anai-arreba zituen eta amona ondoan zegoen. Eskolan euskaraz ikasten zuen, eta hamabost urterekin musika tresnak ikasten hasi zen.

Hemezortzi urterekin Donostiara joan zen unibertsitatera. Han Lander ezagutu zuen, kafetegi batean lan egiten zuen bitartean. Maitemindu ziren azkar, eta urtebete geroago bizitzen hasi ziren elkarrekin.

Duela bost urte, erabaki zuten Bilbora itzultzea. Han etxe txiki bat erosi zuten, eta orain bertan bizi dira alaba batekin.

Fíxate na coreografía:

  • jaio zen, joan zen, ezagutu zuen, maitemindu ziren, hasi ziren, erabaki zuten, erosi zutenburutua (aiciones puntuales).
  • bizi zen, zituen, zegoen, ikasten zuen, lan egiten zuenez burutua (escena, fondu, vezu).

Cómo construyir el to propiu rellatu

Una receta práutica p’A2:

  1. Marcu temporal: empieza con un marcador (Duela X urte… / X-ean…).
  2. Escena: describe n’imperfectu cómo yera too (bizi nintzen, lan egiten nuen, urruti nengoen…).
  3. Fechos clave: encadena en burutua los puntos de la historia (ezagutu nuen, joan ginen, hasi nintzen…).
  4. Coneutores: chiscónalo con lehenengo, gero, ondoren, bitartean, azkenean por que fluya.
  5. Zarru: termina en presente pa coneutar col agora (eta orain… bizi naiz / ari naiz / nago).

Entrugues pa entrevistar a daquién

CastellánEusquera
¿Ónde nacisti?Non jaio zinen?
¿Cuándo empezasti a trabayar?Noiz hasi zinen lanean?
¿Qué facíes de pequeñu?Zer egiten zenuen txikitan?
¿A quién conocisti primero, a Lander o a Anboto?Lehenengo nor ezagutu zenuen, Lander ala Anboto?
¿Cómo yera’l to pueblu?Nolakoa zen zure herria?
¿Por qué te camudasti?Zergatik aldatu zinen etxez?

Retu A2: escribe la to propia mini-biografía en cinco frases amestando burutua y ez burutua. Empieza por jaio nintzen, sigui cola escena de la to infancia (bizi ginen, etxean…), encadena tres fechos clave y zarra en presente.

Nota cultural: les biografíes y bizipen-kontaketak son un xéneru bien frecuente nel aprendizaxe del eusquera p’adultos. Casi tolos manuales A2 inclúin entrevistes a persones mayores, escritores, deportistes. Ye la meyor forma d’afitar el pasáu y, de pasu, descubrir referentes culturales como Bernardo Atxaga, Itziar Ituño o Mikel Erentxun.

Ejercicios

Pa «primero», «dempués», «finalmente» nuna narración, ¿qué orde ye'l correutu?

Pa falar de la **escena** de fondu (cómo yera'l día, ónde taben) nuna historia, ¿qué pasáu uso?

Fai un mes fui a Donosti = Duela hilabete Donostira joan .

Tarxeta 1 de 15

(toca pa ver la traducción)

Empareya cada pallabra cola so traducción.