Pular para o conteúdo
Esta tradução está em beta: pode haver frases sem tradução ou erros de digitação.Reportar no Feedback

A2 · Unidad 1

Ahalera e ezin — poder e não poder

~13 min

Para dizer “posso / pode / podemos” em basco, você tem duas opções: uma formal (ahalera com auxiliar especial) e uma coloquial (ahal com auxiliar normal). No A2, convém que você reconheça as duas.

Para “não poder”, existe também uma palavra dedicada: ezin.

Opção 1: a forma coloquial — ahal

A mais simples e a que você mais vai ouvir:

partizipioa + ahal + auxiliar

PortuguêsBasco
Você pode vir?Etorri ahal zara?
Posso entrar?Sartu ahal naiz?
Você pode me ajudar?Lagundu ahal didazu?
Podemos falar com você?Hitz egin ahal dugu zurekin?

Em um registro escrito ou mais formal, aparece ahal izan: etorri ahal izango da, jakin ahal izan dut. Na fala do dia a dia, ahal + auxiliar funciona.

Opção 2: a ahalera “verdadeira” — dezaket / naiteke

É a forma sintética do modo potencial. Tem duas séries, dependendo se o verbo é transitivo ou intransitivo.

Verbos transitivos (NOR-NORK): dezaket

PronomeFormaPortuguês
nikdezaketeu posso (algo)
zukdezakezuvocê pode (algo)
harkdezakeele/ela pode (algo)
gukdezakegunós podemos (algo)
zuekdezakezuevocês podem (algo)
haiekdezaketeeles/elas podem (algo)

partizipioa sem terminação + dezaket: egin → egin dezaket, idatzi → idatz dezaket, jan → jan dezaket.

Verbos intransitivos (NOR): naiteke

PronomeFormaPortuguês
ninaitekeeu posso
zuzaitezkevocê pode
huradaitekeele/ela pode
gugaitezkenós podemos
zuekzaitezketevocês podem
haiekdaitezkeeles/elas podem

Etor naiteke? — Posso vir?

Joan zaitezke? — Você pode ir?

Hori egia izan daiteke. — Isso pode ser verdade.

A fórmula sintética

TipoEstruturaExemplo
Transitivoparticípio (sem a terminação final típica) + dezaket etc.Liburua irakur dezakezu (você pode ler o livro)
Intransitivoparticípio + naiteke etc.Etor zaitezke? (você pode vir?)

Detalhe ortográfico: na ahalera, o particípio aparece “cortado” em alguns verbos: jan → jan, egin → egin, irakurri → irakur, ikusi → ikus, etorri → etor. A terminação final -i cai. É uma marca formal típica.

Ezin — não poder

A negação da ahalera tem sua própria palavra: ezin.

ezin + partizipioa + auxiliar

PortuguêsBasco
Não posso virEzin dut etorri (NOR-NORK) ou Ezin naiz etorri (NOR)
Não posso irEzin naiz joan
Você não pode fazer issoEzin duzu hori egin
Não podia dormirEzin nuen lo egin
Não se pode saberEzin da jakin
Não podemos esperarEzin dugu itxaron

Ezin segue o sujeito e é seguido do particípio + auxiliar. É muito produtivo.

No passado: nezakeen / nintekeen / ezin nuen

FormaSignificado
nezakeeneu podia (algo) (potencial passado)
zezakeenele podia (algo)
nintekeeneu podia (NOR passado)
ezin nintzennão podia (NOR)
ezin nuennão podia (NOR-NORK)

Atzo ezin nintzen joan, gaixorik nengoen. — Ontem não pude ir, estava doente.

  1. Coloquial: Egin ahal duzu. — A mais natural na fala.
  2. Sintética: Egin dezakezu. — Mais formal ou escrita.
  3. Negativa com ezin: Ezin duzu egin. — Para “você não pode fazer isso”.

As três coexistem. No A2, use as duas primeiras e reconheça todas.

Ahal izan em outros tempos verbais

PortuguêsBasco
Pude irJoan ahal izan naiz
Poderei irJoan ahal izango naiz
Não pudeEzin izan dut

Exemplos do dia a dia

  • Lagundu ahal didazu, mesedez? — Você pode me ajudar?
  • Bihar ezin naiz etorri. — Amanhã não posso vir.
  • Hau uler dezaket. — Posso entender isto.
  • Ezin duzu hori egin. — Você não pode fazer isso.
  • Goazen lasai, denbora dugu eta. — Vamos com calma, que temos tempo.
  • Etxea bihar eros daiteke. — A casa pode ser comprada amanhã.

— Anboto, etor zaitezke bihar afaltzera?

— Tira, ezin dut: lan asko daukat eta berandu arte ezin naiz mugitu. Baina hurrengo astean etor naiteke, eta zer ekar dezaket?

Ekar dezakezu ardo botila bat, hori asko gustatzen zaigu.

Nota pedagógica: no A2, o mais útil é dominar bem ezin dut/naiz para “não posso” e ahal duzu? para perguntar. As formas sintéticas (dezaket, naiteke) você as integrará com a leitura. A unidade B1 as aprofunda.

Ejercicios

"Etor zaitezke?" significa…

"Ezin dut joan" é…

Posso fazer isto = Hau egin .

Cartão 1 de 13

(toque para ver a tradução)

Combine cada palavra com a sua tradução.