O passado NOR-NORI-NORK segue a mesma lógica do presente, mas com marcas de passado (as terminações em -n e a inicial muda).
A fórmula
partizipioa + n-i-NORI-NORK + n (final)
Comparado com o presente, o que muda é:
O d- inicial passa a n- ou z- (igual a dut → nuen).
Aparece um -n final (a marca clássica do passado).
As formas mais úteis para o A2
Tabela do passado, NOR singular (“o”):
NORI ↓ / NORK →
nik
zuk
hark
guk
zuek
haiek
niri
—
zenidan
zidan
—
zenidaten
zidaten
zuri
nizun
—
zizun
genizun
—
zizuten
hari
nion
zenion
zion
genion
zenioten
zioten
guri
—
zenigun
zigun
—
zeniguten
ziguten
zuei
nizuen
—
zizuen
genizuen
—
zizueten
haiei
nien
zenien
zien
genien
zenieten
zieten
As quatro células que você mais usará no A2: nion (eu… a ele/ela), zion (ele/ela… a ele/ela), nizun (eu… a você), zidan (ele/ela… a mim). A partir daí se constroem as demais.
Dica mnemônica
Compare presente e passado:
Presente
Passado
Português
dizut
nizun
eu… a você
diot
nion
eu… a ele/ela
dit
zidan
ele/ela… a mim
dio
zion
ele/ela… a ele/ela
digu
zigun
ele/ela… a nós
digute
ziguten
eles/elas… a nós
Padrão: a inicial muda (d → n/z), o infixo NORI se mantém parecido, e você adiciona um -n no final.
Concordância com NOR plural
Objeto singular
Objeto plural
Português
nion
nizkion
eu o… a ele/ela / eu os… a ele/ela
zion
zizkion
ele/ela o… a ele/ela / ele/ela os… a ele/ela
zidan
zizkidan
ele/ela me… o / ele/ela me… os
genion
genizkion
nós o… a ele/ela / nós os… a ele/ela
Aitak liburu bi eman zizkidan atzo. — Meu pai me deu dois livros ontem.
Exemplos em contexto
Português
Basco
Eu te disse na semana passada
Esan nizun joan den astean
Eu lhe dei as chaves
Giltzak eman nizkion
Minha avó me deu de presente
Amonak oparitu zidan
O professor nos ensinou
Irakasleak erakutsi zigun
Eu lhes escrevi uma carta
Eskutitz bat idatzi nien
Por que você não me disse?
Zergatik ez zenidan esan?
Verbos especiais com NOR-NORI-NORK passado
Alguns verbos cotidianos vão quase sempre em NOR-NORI-NORK:
Esan zion — lhe disse
Eman zidan — me deu
Galdetu zion — lhe perguntou
Erantzun nion — lhe respondi
Ekarri ziguten — nos trouxeram
Erosi nion — comprei dele/dela
Mini-narrativa
Atzo Garazi etorri zen etxera. Ate ondoan zegoela, eman zidan opari bat: kafe-poltsatxo eder bat. Esan zidan Bilbon erosi zuela, kafetegi berezi batean. Eskerrak eman nizkion eta laster prestatu nion kafe bat berari ere. Lasai-lasai kontatu zidan azken aldian Donostian zegoela bizitzen.
Mistura com NOR e NOR-NORK
Uma narrativa A2 mistura os três padrões:
Frase
Tipo
Etorri zen
NOR passado
Eman zidan
NOR-NORI-NORK passado
Esan zidan
NOR-NORI-NORK passado
Erosi zuen
NOR-NORK passado
Kontatu zidan
NOR-NORI-NORK passado
Dica: se a frase responde a “o que ele/ela fez?” → NOR-NORK (dut/nuen). Se responde a “o que ele/ela fez a quem?” → NOR-NORI-NORK (diot/nion). Se responde a “o que lhe aconteceu?” sem acusativo → NOR (naiz/nintzen).
Armadilhas frequentes
Diferencie zion (lhe deu, passado) de zen (era/estava, passado). Soam parecidos; o contexto e a presença de objeto + destinatário ajudam você.
A negação vai com ez antes: Ez nion ezer esan (não lhe disse nada). Com objeto negado, aparece -rik: Ez nion libururik eman.
Para falar no nível A2, nion, zion, zidan, nizun são suficientes. As outras formas são reconhecidas na leitura.
Nota pedagógica: a tabela NOR-NORI-NORK do passado é densa, mas seu rendimento é enorme: ela abre a narração com três argumentos, o que é muito frequente em qualquer história. Se você memorizar um único verbo modelo (por exemplo, eman), as outras formas seguem o mesmo padrão.