Iritzia eta konpletiboak — opinar e completives damb -ela

Tà A2 exprimir era opinion ei ua des competéncies clau. Aguesta leccion te da:

1. Es formules tà començar ua opinion.
2. Era completiva damb -ela (que…).
3. Era negacion dera opinion damb -enik (non credi que…).
4. Era causa damb -lako e zeren (perque…).

Començar ua opinion

Castelhan	Basc
Credi que…	Uste dut…
Me semble que…	Iruditzen zait…
Segontes era mia opinion	Nire ustez
Tà jo	Niretzat
Sèi que…	Badakit…
Sò d’acòrd	Ados nago
Non sò d’acòrd	Ez nago ados
As rason	Arrazoia duzu
Ei vertat	Egia da

Era completiva damb -ela

Quan era opinion introdusís ua auta frasa, eth vèrb subordinat pòrte eth sufix -(e)la (“que…”). Eth cambi ei fòrça regular:

Sense sufix	Damb -ela	Castelhan
da	dela	qu’ei / qu’ei
naiz	naizela	que (jo) sò
zara	zarela	que tu sés
du	duela	que l’a
ditu	dituela	que les a
dut	dudala	que (jo) l’è
zen	zela	qu’èra
nuen	nuela	que (jo) l’auia
etorriko da	etorriko dela	que vierà

Uste dut Anboto pozik dagoela. — Credi qu’Anboto ei content.

Badakit gauza zailak gertatu direla. — Sèi qu’an passat causes dificiles.

Argi dago euskaraz hobeto hitz egiten duela. — Ei clar que parle melhor en basc.

Negacion dera opinion: -enik

Quan ditzes “non credi que + vèrb”, eth sufix deth subordinat cambie a -enik:

Castelhan	Basc
Non credi que sigue bon	Ez dut uste ona denik
Non credi que vengan	Ez dut uste etorriko direnik
Non me semble que sigue vertat	Ez zait iruditzen egia denik

Ei era forma especifica dera negacion damb vèrbs d’opinion. En afirmatiu: uste dut ona dela. En negatiu: ez dut uste ona denik.

Autes estructures opinatives

Aguestes estructures combinen adjectiu + da + frasa damb -ela:

Castelhan	Basc
Ei clar que…	Argi dago + -(e)la
Ei important que…	Garrantzitsua da + -tzea
Ei vertat que…	Egia da + -(e)la
Ei possible que…	Posible da + -tzea
Ei logic que…	Logikoa da + -(e)la
Ei interessant…	Interesgarria da + -tzea

Argi dago ikasten ari zarela. — Ei clar qu’estudies.

Garrantzitsua da euskaraz hitz egitea. — Ei important parlar en basc.

Causaus: -lako e zeren

Tà exprimir era causa (“perque”), as dues vies:

Sufix -lako (subordinat, eth mès comun)

vèrb + -lako

Castelhan	Basc
Perque a vengut	Etorri delako
Perque è hami	Goseak nagoelako (o gose naizelako)
Perque ei important	Garrantzitsua delako
Perque non m’agrade	Ez zaidalako gustatzen

Etxean nago gaixorik nagoelako. — Sò en casa perque sò malaut.

Bilbora joaten naiz lana bertan dudalako. — Vè entà Bilbao perque è eth trabalh aciu.

Conjuncion zeren (ath començament dera frasa)

Castelhan	Basc
Perque ei important	…, zeren garrantzitsua baita
…, pr’amor que a vengut	…, zeren etorri baita

Ei era forma “romana” de causa, mès formau o jornalistica. Ena parla se preferís -lako.

Mini-debat

— Olatz, uste dut Bilbo Donostia baino interesgarriagoa dela.

— Ez nago ados. Donostia askoz politagoa da, uste dut, itsasoa duelako ondoan.

— Egia da itsasoa duela, baina Bilbon museo gehiago daudela ere egia da.

— Bai, baina iruditzen zait giroa, kalea, jendea… Donostian goxoagoak direla. Eta Donostiako pintxoak Bilbokoak baino hobeak direla ere bai!

Estructures utiles en lista

Castelhan	Basc
Pensi qu’ei important	Garrantzitsua dela uste dut
Sèi qu’a rason	Arrazoia duela badakit
Non credi que vengan	Ez dut uste etorriko direnik
Ei clar qu’a problèmes	Argi dago arazoak dituela
Perque ei malaut	Gaixorik dagoelako
Perque hè heired	Hotz egiten duelako

Pèrtes frecuentes

1. Non te’n desbrembes dera doble cara: -ela en afirmatiu, -enik en negatiu d’opinion.
2. Eth sufix -ela se pegue ath vèrb conjugat, non ath participi: etorriko da → etorriko dela.
3. S’era opinion ei fòrça fòrta, en castelhan emplegues eth subjontiu, en basc non i a cap de diferéncia clara: uste dut ondo dagoela (credi qu’ei ben) e zalantza dut ondo dagoenik (dopti que sigue ben) empleguen formes diferentes mès non un “subjontiu” formau.

Nòta pedagogica: era formula Nire ustez + frasa + -lako + frasa ei probablament era esturmenta de A2 mès rendabla tà opinar e argumentar. Exemple modèl:

Nire ustez euskara ikastea garrantzitsua da gure herriaren hizkuntza delako. (“Segontes era mia opinion, apréner basc ei important perque ei era lengua deth nòste pòble”.)