Iritzia eta konpletiboak — Opinar y completives con -ela

Pa A2 espresar la opinión ye una de les competencies clave. Esta lleición te da:

Les fórmules p’abrir una opinión.
La completiva con -ela (que…).
La negación de la opinión con -enik (nun creo que…).
La causa con -lako y zeren (porque…).

Abrir una opinión

Castellán	Eusquera
Creo que…	Uste dut…
Paezme que…	Iruditzen zait…
Na mio opinión	Nire ustez
Pa min	Niretzat
Sé que…	Badakit…
Toi d’acuerdu	Ados nago
Nun toi d’acuerdu	Ez nago ados
Tienes razón	Arrazoia duzu
Ye verdá	Egia da

La completiva con -ela

Cuando la opinión introduz otra frase, el verbu subordináu lleva’l sufixu -(e)la (“que…”). El cambiu ye mui regular:

Ensin sufixu	Con -ela	Castellán
da	dela	que ye / que ta
naiz	naizela	que (yo) soi
zara	zarela	que tu yes
du	duela	que lu tien
ditu	dituela	que los tien
dut	dudala	que (yo) lu tengo
zen	zela	que yera
nuen	nuela	que (yo) lu tenía
etorriko da	etorriko dela	que va venir

Uste dut Anboto pozik dagoela. — Creo que Anboto ta contentu.

Badakit gauza zailak gertatu direla. — Sé que pasaron coses difíciles.

Argi dago euskaraz hobeto hitz egiten duela. — Ta claro que fala meyor n’eusquera.

Negación d’opinión: -enik

Cuando dices “nun creo que + verbu”, el sufixu del subordináu cambia a -enik:

Castellán	Eusquera
Nun creo que seya bono	Ez dut uste ona denik
Nun creo que vengan	Ez dut uste etorriko direnik
Nun me paez que seya verdá	Ez zait iruditzen egia denik

Ye la forma específica de la negación con verbos d’opinión. N’afirmativu: uste dut ona dela. En negativu: ez dut uste ona denik.

Otres estructures opinatives

Estes estructures combinen axetivu + da + frase con -ela:

Castellán	Eusquera
Ta claro que…	Argi dago + -(e)la
Ye importante que…	Garrantzitsua da + -tzea
Ye verdá que…	Egia da + -(e)la
Ye posible que…	Posible da + -tzea
Ye lóxico que…	Logikoa da + -(e)la
Ye interesante…	Interesgarria da + -tzea

Argi dago ikasten ari zarela. — Ta claro que tas estudiando.

Garrantzitsua da euskaraz hitz egitea. — Ye importante falar n’eusquera.

Causales: -lako y zeren

Pa espresar la causa (“porque”), tienes dos víes:

Sufixu -lako (subordináu, lo más común)

verbu + -lako

Castellán	Eusquera
Porque vino	Etorri delako
Porque tengo fame	Goseak nagoelako (o gose naizelako)
Porque ye importante	Garrantzitsua delako
Porque nun me gusta	Ez zaidalako gustatzen

Etxean nago gaixorik nagoelako. — Toi en casa porque toi malu.

Bilbora joaten naiz lana bertan dudalako. — Voi a Bilbao porque tengo’l trabayu ellí.

Conxunción zeren (al principiu de la frase)

Castellán	Eusquera
Porque ye importante	…, zeren* garrantzitsua baita*
…, yá que vino	…, zeren* etorri baita*

Ye la forma “romana” de causa, más formal o periodística. Na fala prefierse -lako.

Mini-alderique

— Olatz, uste dut Bilbo Donostia baino interesgarriagoa dela.

— Ez nago ados. Donostia askoz politagoa da, uste dut, itsasoa duelako ondoan.

— Egia da itsasoa duela, baina Bilbon museo gehiago daudela ere egia da.

— Bai, baina iruditzen zait giroa, kalea, jendea… Donostian goxoagoak direla. Eta Donostiako pintxoak Bilbokoak baino hobeak direla ere bai!

Estructures útiles nuna llista

Castellán	Eusquera
Pienso que ye importante	Garrantzitsua dela* uste dut*
Sé que tien razón	Arrazoia duela* badakit*
Nun creo que vengan	Ez dut uste etorriko direnik
Ta claro que tien problemes	Argi dago arazoak dituela
Porque ta malu	Gaixorik dagoelako
Porque fai fríu	Hotz egiten duelako

Trampes frecuentes

Nun escaezas la doble cara: -ela n’afirmativu, -enik en negativu d’opinión.
El sufixu -ela pégase al verbu conxugáu, non al participiu: etorriko da → etorriko dela.
Si la opinión ye mui fuerte, en castellán uses el suxuntivu, n’eusquera nun hai diferencia tayante: uste dut ondo dagoela (creo que ta bien) y zalantza dut ondo dagoenik (duldio de que tea bien) usen formes distintes pero non un «suxuntivu» formal.

Nota pedagóxica: la fórmula Nire ustez + frase + -lako + frase ye probablemente la ferramienta d’A2 más rentable pa opinar y argumentar. Exemplu modelu:

Nire ustez euskara ikastea garrantzitsua da gure herriaren hizkuntza delako. (“Na mio opinión, aprender eusquera ye importante porque ye la llingua del nuesu pueblu”.)