Berdintasuna eta superlatiboa — egalitat e superlatiu

En aguesta leccion complètes era familha des comparasons damb dues pèces:

Egalitat (“tan… coma”, “tant coma”): bezain, adina, beste.
Superlatiu (“eth mès…”): -en + a.

Egalitat: bezain

Entà “tan… coma” damb adjectiu o advèrbi:

X bezain Y

Castelhan	Basc
Tan naut coma tu	Zu bezain* altua*
Tan polida coma Donostia	Donostia bezain* polita*
Tan bon coma sòn pair	Aita bezain* ona*
Non tan rapid coma credia	Uste nuen bezain* azkarra ez da*

Frasa completa: Lander zu bezain altua da. — Lander ei tan naut coma tu.

Egalitat de quantitat: adina / beste

Entà “tant coma” damb substantiu o quantitat:

Castelhan	Basc
Tant coma tu	Zuk adina / Zuk beste
Tant de sòs coma jo	Nik adina* diru*
Tanti ans coma Anboto	Anbotok adina* urte*

Zuk adina urte ditut. — Agi tanti ans coma tu.

Garazik nik beste irakurtzen du. — Garazi lieg tant coma jo.

Diferéncia: bezain va damb qualitats (adjectius/advèrbis). Adina/beste va damb quantitats (substantius comptables o de quantitat). A viatges se trompen — era règla practica: se eth mot que seguís ei adjectiu → bezain; s’ei substantiu o nombre → adina/beste.

Comparason de mòde: bezala / moduan

Ua auta forma d’egalitat, aguest còp de mòde o manèra:

Castelhan	Basc
Coma tu	Zu bezala / Zure moduan
Hèigui coma tu	Zuk egin duzun moduan* egiten dut*
Ua casa coma era tua	Zurea bezalako* etxea*
Parle coma sa maire	Amaren moduan* hitz egiten du*

Compara:

Zu bezain altua — tan naut coma tu (qualitat)

Zu bezala hitz egiten du — parle coma tu (mòde)

Zuk adina ikasten du — estúdie tant coma tu (quantitat)

Superlatiu: -en + a

Entà “eth mès…” ahiges -en ar adjectiu o advèrbi + er article -a:

Adjectiu	Superlatiu
handia (gran)	handiena (eth mès gran)
txikia (petit)	txikiena
polita (polit)	politena
zaharra (vielh)	zaharrena
azkarra (rapid)	azkarrena
garestia (car)	garestiena
ona (bon)	onena / hoberena (irregular)
txarra (maishant)	txarrena / okerrena

Liburu hau politena da. — Aguest libre ei eth mès polit.

Donostia Euskal Herriko hiri politena da, askoren ustez. — Donostia ei era ciutat mès polida d’Euskal Herria, segontes molti.

Superlatiu + grop: -etan / -etako

Quan indiques en quin grop, utilizes eth cas locatiu o eth genitiu:

Castelhan	Basc
Eth mès naut dera classa	Klaseko altuena
Era mès rapida deth mon	Munduko azkarrena
Eth melhor de toti	Denetan onena / Guztietan onena
Eth pièger des dies	Egunetan txarrena

Klaseko ikasle azkarrena da. — Ei er alumne mès rapid dera classa.

Euskal Herriko mendi altuena Hiru Errege Mahaia da. — Era montanha mès nauta d’Euskal Herria ei Hiru Errege Mahaia (era Taula des Tres Rèis).

Gehien / gutxien — eth que mès / eth que mens

Equivalents superlatius de quantitat o frequéncia:

Castelhan	Basc
Çò que mès me shauta	Gehien gustatzen zaidana
Çò que mens hèigui	Gutxien egiten dudana
Qui mès estúdie	Gehien ikasten duena

Mini-comparason culturau

Frases tipiques:

Hiru Errege Mahaia Euskal Herriko mendi altuena da. — Hiru Errege Mahaia (era Taula des Tres Rèis) ei era montanha mès nauta d’Euskal Herria.
Korrika euskararen aldeko ekintza handiena da. — Korrika ei era accion mès grana en favor deth basc.
San Fermin festa famatuena da. — San Fermin ei era hèsta mès famosa.

Tric entà memorizar

Fòrma	Exemple
Comparatiu (mès X que…)	X baino Y-agoa
Egalitat (tan X coma…)	Y bezain X
Egalitat de quantitat (tant coma)	Yk adina X
Superlatiu (eth mès X)	X-ena
Superlatiu en grop	Z-ko / Z-etan + X-ena

Mini-dialòg

— Anboto, hau bai pintxoa! Sekula jan dudan goxoena.

— Bai, zure ustez Bilboko onenak non daude?

— Plaza Berrian. Han pintxoak garestienak dira, baina goxoenak ere bai. Donostiakoak ere ez dira gutxiago: ia maila berekoak dira.

Nòta culturau: en debats tipics d’Euskal Herri, Donostiako pintxoak Bilbokoak baino hobeak dira ei un classic de discussion amable. Era realitat: cada zòna defend es sòns, e toti son bonissimi.