Berdintasuna eta superlatiboa — igualdat y superlativo

En ista lección completas a familia d’as comparanzas con dos piezas:

Igualdat (“tan… como”, “tanto como”): bezain, adina, beste.
Superlativo (“o mas…”): -en + a.

Igualdat: bezain

Pa “tan… como” con adchectivo u adverbio:

X bezain Y

Aragonés	Basco
Tan alto como tu	Zu bezain* altua*
Tan polida como Donostia	Donostia bezain* polita*
Tan bueno como su pai	Aita bezain* ona*
No tan rapido como creyeba	Uste nuen bezain* azkarra ez da*

Frase completa: Lander zu bezain altua da. — Lander ye tan alto como tu.

Igualdat de cantidat: adina / beste

Pa “tanto como” con substantivo u cantidat:

Aragonés	Basco
Tanto como tu	Zuk adina / Zuk beste
Tantos diners como yo	Nik adina* diru*
Tantos anyos como Anboto	Anbotok adina* urte*

Zuk adina urte ditut. — Tiengo tantos anyos como tu.

Garazik nik beste irakurtzen du. — Garazi leye tanto como yo.

Diferencia: bezain va con cualidaz (adchectivos/adverbios). Adina/beste va con cantidaz (substantivos contables u de cantidat). A vegadas se fan errors — a regla practica: si a parola que sigue ye adchectivo → bezain; si ye substantivo u numero → adina/beste.

Comparanza de modo: bezala / moduan

Atra forma d’igualdat, ista vegada de modo u manera:

Aragonés	Basco
Como tu	Zu bezala / Zure moduan
Faigo como tu	Zuk egin duzun moduan* egiten dut*
Una casa como a tuya	Zurea bezalako* etxea*
Parla como su mai	Amaren moduan* hitz egiten du*

Compara:

Zu bezain altua — tan alto como tu (cualidat)

Zu bezala hitz egiten du — parla como tu (modo)

Zuk adina ikasten du — estudeya tanto como tu (cantidat)

Superlativo: -en + a

Pa “o mas…” adhibes -en a l’adchectivo u adverbio + l’articlo -a:

Adchectivo	Superlativo
handia (gran)	handiena (o mas gran)
txikia (chicot)	txikiena
polita (poliu)	politena
zaharra (viello)	zaharrena
azkarra (rapido)	azkarrena
garestia (caro)	garestiena
ona (bueno)	onena / hoberena (irregular)
txarra (malo)	txarrena / okerrena

Liburu hau politena da. — Iste libro ye o mas poliu.

Donostia Euskal Herriko hiri politena da, askoren ustez. — Donostia ye a ciudat mas polida d’Euskal Herria, seguntes muitos.

Superlativo + grupo: -etan / -etako

Cuan indicas drento de qué grupo, fas servir o caso locativo u o chenitivo:

Aragonés	Basco
O mas alto d’a clase	Klaseko altuena
A mas rapida d’o mundo	Munduko azkarrena
O millor de toz	Denetan onena / Guztietan onena
O pior d’os días	Egunetan txarrena

Klaseko ikasle azkarrena da. — Ye l’alumno mas rapido d’a clase.

Euskal Herriko mendi altuena Hiru Errege Mahaia da. — A montanya mas alta d’Euskal Herria ye Hiru Errege Mahaia (a Meseta d’os Tres Reis).

Gehien / gutxien — o que mas / o que menos

Equivalents superlativos de cantidat u frecuencia:

Aragonés	Basco
O que mas me fa goyo	Gehien gustatzen zaidana
O que menos faigo	Gutxien egiten dudana
Qui mas estudeya	Gehien ikasten duena

Mini-comparanza cultural

Frases tipicas:

Hiru Errege Mahaia Euskal Herriko mendi altuena da. — Hiru Errege Mahaia (a Meseta d’os Tres Reis) ye o mont mas alto d’Euskal Herria.
Korrika euskararen aldeko ekintza handiena da. — Korrika ye l’acción mas gran a favor d’o basco.
San Fermin festa famatuena da. — Sant Fermín ye a fiesta mas famosa.

Truco pa memorizar

Forma	Exemplo
Comparativo (mas X que…)	X baino Y-agoa
Igualdat (tan X como…)	Y bezain X
Igualdat de cantidat (tanto como)	Yk adina X
Superlativo (o mas X)	X-ena
Superlativo en grupo	Z-ko / Z-etan + X-ena

Mini-dialogo

— Anboto, hau bai pintxoa! Sekula jan dudan goxoena.

— Bai, zure ustez Bilboko onenak non daude?

— Plaza Berrian. Han pintxoak garestienak dira, baina goxoenak ere bai. Donostiakoak ere ez dira gutxiago: ia maila berekoak dira.

Nota cultural: en os debaz tipicos d’Euskal Herri, Donostiako pintxoak Bilbokoak baino hobeak dira ye un clasico de discusión amable. A realidat: cada zona desfiende os suyos, y toz son buenismos.