Berdintasuna eta superlatiboa — igualdade e superlativo

Nesta lección completas a familia das comparacións con dúas pezas:

Igualdade (“tan… coma”, “tanto coma”): bezain, adina, beste.
Superlativo (“o máis…”): -en + a.

Igualdade: bezain

Para “tan… coma” con adxectivo ou adverbio:

X bezain Y

Galego	Éuscaro
Tan alto coma ti	Zu bezain* altua*
Tan bonita coma Donostia	Donostia bezain* polita*
Tan bo coma o seu pai	Aita bezain* ona*
Non tan rápido coma cría	Uste nuen bezain* azkarra ez da*

Frase completa: Lander zu bezain altua da. — Lander é tan alto coma ti.

Igualdade de cantidade: adina / beste

Para “tanto coma” con substantivo ou cantidade:

Galego	Éuscaro
Tanto coma ti	Zuk adina / Zuk beste
Tantos cartos coma min	Nik adina* diru*
Tantos anos coma Anboto	Anbotok adina* urte*

Zuk adina urte ditut. — Teño tantos anos coma ti.

Garazik nik beste irakurtzen du. — Garazi le tanto coma min.

Diferenza: bezain vai con calidades (adxectivos/adverbios). Adina/beste vai con cantidades (substantivos contables ou de cantidade). Ás veces hai erros — a regra práctica: se a palabra que segue é adxectivo → bezain; se é substantivo ou número → adina/beste.

Comparación de modo: bezala / moduan

Outra forma de igualdade, esta vez de modo ou maneira:

Galego	Éuscaro
Coma ti	Zu bezala / Zure moduan
Fago coma ti	Zuk egin duzun moduan* egiten dut*
Unha casa coma a túa	Zurea bezalako* etxea*
Fala coma a súa nai	Amaren moduan* hitz egiten du*

Compara:

Zu bezain altua — tan alto coma ti (calidade)

Zu bezala hitz egiten du — fala coma ti (modo)

Zuk adina ikasten du — estuda tanto coma ti (cantidade)

Superlativo: -en + a

Para “o máis…” engades -en ao adxectivo ou adverbio + o artigo -a:

Adxectivo	Superlativo
handia (grande)	handiena (o máis grande)
txikia (pequeno)	txikiena
polita (bonito)	politena
zaharra (vello)	zaharrena
azkarra (rápido)	azkarrena
garestia (caro)	garestiena
ona (bo)	onena / hoberena (irregular)
txarra (malo)	txarrena / okerrena

Liburu hau politena da. — Este libro é o máis bonito.

Donostia Euskal Herriko hiri politena da, askoren ustez. — Donostia é a cidade máis bonita de Euskal Herria, segundo moitos.

Superlativo + grupo: -etan / -etako

Cando indicas dentro de que grupo, usas o caso locativo ou o xenitivo:

Galego	Éuscaro
O máis alto da clase	Klaseko altuena
A máis rápida do mundo	Munduko azkarrena
O mellor de todos	Denetan onena / Guztietan onena
O peor dos días	Egunetan txarrena

Klaseko ikasle azkarrena da. — É o alumno máis rápido da clase.

Euskal Herriko mendi altuena Hiru Errege Mahaia da. — A montaña máis alta de Euskal Herria é Hiru Errege Mahaia (a Mesa dos Tres Reis).

Gehien / gutxien — o que máis / o que menos

Equivalentes superlativos de cantidade ou frecuencia:

Galego	Éuscaro
O que máis me gusta	Gehien gustatzen zaidana
O que menos fago	Gutxien egiten dudana
Quen máis estuda	Gehien ikasten duena

Minicomparación cultural

Frases típicas:

Hiru Errege Mahaia Euskal Herriko mendi altuena da. — Hiru Errege Mahaia (a Mesa dos Tres Reis) é o monte máis alto de Euskal Herria.
Korrika euskararen aldeko ekintza handiena da. — A Korrika é a maior acción a favor do éuscaro.
San Fermin festa famatuena da. — San Fermín é a festa máis famosa.

Truco para memorizar

Forma	Exemplo
Comparativo (máis X que…)	X baino Y-agoa
Igualdade (tan X coma…)	Y bezain X
Igualdade de cantidade (tanto coma)	Yk adina X
Superlativo (o máis X)	X-ena
Superlativo en grupo	Z-ko / Z-etan + X-ena

Minidiálogo

— Anboto, hau bai pintxoa! Sekula jan dudan goxoena.

— Bai, zure ustez Bilboko onenak non daude?

— Plaza Berrian. Han pintxoak garestienak dira, baina goxoenak ere bai. Donostiakoak ere ez dira gutxiago: ia maila berekoak dira.

Nota cultural: en debates típicos de Euskal Herri, Donostiako pintxoak Bilbokoak baino hobeak dira é un clásico de discusión amable. A realidade: cada zona defende os seus, e todos están boísimos.