Gehiegi, gutxiegi, gero eta — exceso, defecto y progresivo

Ista lección completa as comparanzas con dos piezas más:

1. Exceso y defecto (-egi, gehiegi, gutxiegi).
2. Comparativo progresivo (cada vegada más / menos: gero eta…).

Más bels modificadors útils pa matizar (pixka bat, askoz, dezente).

O sufixo -egi — “masiáu”

Pa decir que bella cosa ye excesiva, adhibes -egi a l’adchectivo (y dimpués a -a final si va con substantivo determinau):

Adchectivo	Excesivo
handia (gran)	handiegia (masiáu gran)
txikia (chico)	txikiegia
garestia (caro)	garestiegia
beroa (calient)	beroegia
hotza (frío)	hotzegia
zaila (dificil)	zailegia
azkarra (rapido)	azkarregia

Alkandora hau handiegia da niretzat. — Ista camisa ye masiáu gran pa yo.

Kafea beroegi dago. — O café ye masiáu calient.

Ikastaroa zailegia zen guretzat. — O curso yera masiáu dificil pa nusatros.

Gehiegi y gutxiegi

Como adverbios independients:

Aragonés	Basco
Masiáu	gehiegi
Masiáu poco / insuficient	gutxiegi
Masiada chent	jende gehiegi
Masiáu poca augua	ur gutxiegi

Gehiegi jan dut. — He minchau masiáu.

Gutxiegi lo egiten duzu. — Duermes (masiáu) poco.

Hori gehiegi da niretzat. — Ixó ye masiáu pa yo.

O comparativo progresivo: gero eta + -ago

Pa “cada vegada más X” u “cada vegada menos X”, o basco fa servir una formula muito expresiva:

gero eta + adchectivo/adverbio-ago(a)

Aragonés	Basco
Cada vegada más caro	Gero eta garestiagoa
Cada vegada más frío	Gero eta hotzagoa
Cada vegada millor	Gero eta hobea
Cada vegada pior	Gero eta okerragoa
Cada vegada más	Gero eta gehiago
Cada vegada menos	Gero eta gutxiago
Cada vegada más rapido	Gero eta azkarrago
Cada vegada más a monico	Gero eta polikiago

Bilbo gero eta handiagoa da. — Bilbau ye cada vegada más gran.

Eguraldia gero eta okerrago dago. — O tiempo ye cada vegada pior.

Gazteek gero eta gutxiago hitz egiten dute euskaraz. — Os chóvens charran cada vegada menos en basco.

Truco mnemotecnico: gero eta literalment “dimpués y” — a ideya ye “dimpués, y dimpués, y dimpués más…”. Ye a forma basca d’expresar progresión.

Hain — “tan” (con u sin negación)

Aragonés	Basco
Ye tan gran	Hain handia da
No ye tan caro	Ez da hain garestia
¡Ye tan poliu!	Hain polita da!

Pa “no ye tan… como…” se fa servir bezain (lección anterior):

Ez da zuk uste duzun bezain ona. — No ye tan bueno como tu piensas.

Modificadors de cantidat

Pa matizar as comparanzas:

Aragonés	Basco	Exemplo
Un poco	pixka bat	Pixka bat handiagoa (un poco más gran)
Bella cosa / un poquet	zerbait / zertxobait	Zertxobait txikiagoa (un poquet más chico)
Pro prou	dezente	Dezente hobea (pro prou millor)
Muito	askoz	Askoz hobea (muito millor)
Muitismo	askoz hobea / askoz garestiagoa

Etxe hau zurea baino askoz handiagoa da. — Ista casa ye muito más gran que a tuya.

Pixka bat goizago etorriko naiz. — Vendre un poco antes.

Hain… ezen / hainbeste… (rechistro alto)

Más dillá de l’A2 estricto, conviene reconoixer:

• Hain + adchectivo + non/ezen — tan… que: Hain pozik zegoen, non kantatzen hasi zen (yera tan contento que se metió a cantar).
• Hainbeste — tanto/a (cantidat enfatica): Hainbeste lan dago!

Mini-texto

Garazi sukaldari ona da, baina kafea beroegi ipintzen du beti. Lehengo egunean hain bero zegoen, ezen ezin nuen edan! Eta hori ez da dena: pintxo bakoitzean olio gehiegi botatzen du. Pixka bat gutxiago beharko luke. Hala ere, hura gero eta hobea da: orain dela urtebete askoz okerragoa zen.

Mini-dialogo

— Olatz, etxe berri hori zer moduz?

— Eder askoa, baina garestiegia zen guretzat. Eta logelak txikiegiak ziren.

— Eta orain bilatzen ari zaretena nolakoa da?

— Gero eta zailagoa da etxebizitza on bat aurkitzea. Prezioak gero eta altuagoak dira eta etxebizitza on guztiek dute lehia gehiegi.

Nota cultural: a escaseza de vivienda asequible (etxebizitza) ye un tema recurrent en qualsequier conversación A2 sobre l’actualidat: gero eta garestiago, pisu eskuragarri gutxiegi, askoz okerrago lehen baino. Ista lección te da o vocabulario pa participar-ie.