Berdintasuna eta superlatiboa — równość i stopień najwyższy

W tej lekcji uzupełnisz rodzinę porównań o dwa elementy:

Równość (“tak… jak”, “tyle… co”): bezain, adina, beste.
Stopień najwyższy (“naj-…”): -en + a.

Równość: bezain

Dla “tak… jak” z przymiotnikiem lub przysłówkiem:

X bezain Y

Polski	Baskijski
Tak wysoki jak ty	Zu bezain* altua*
Tak piękna jak Donostia	Donostia bezain* polita*
Tak dobry jak jego ojciec	Aita bezain* ona*
Nie tak szybko, jak myślałem	Uste nuen bezain* azkarra ez da*

Pełne zdanie: Lander zu bezain altua da. — Lander jest tak wysoki jak ty.

Równość ilości: adina / beste

Dla “tyle… co” z rzeczownikiem lub ilością:

Polski	Baskijski
Tyle co ty	Zuk adina / Zuk beste
Tyle pieniędzy co ja	Nik adina* diru*
Tyle lat co Anboto	Anbotok adina* urte*

Zuk adina urte ditut. — Mam tyle lat co ty.

Garazik nik beste irakurtzen du. — Garazi czyta tyle co ja.

Różnica: bezain łączy się z cechami (przymiotnikami/przysłówkami). Adina/beste łączy się z ilościami (rzeczownikami policzalnymi lub określającymi ilość). Czasami się je myli — praktyczna zasada: jeśli następne słowo to przymiotnik → bezain; jeśli to rzeczownik lub liczba → adina/beste.

Porównanie sposobu: bezala / moduan

Inna forma równości, tym razem dotycząca sposobu:

Polski	Baskijski
Jak ty	Zu bezala / Zure moduan
Robię tak jak ty	Zuk egin duzun moduan* egiten dut*
Dom taki jak twój	Zurea bezalako* etxea*
Mówi jak jego/jej matka	Amaren moduan* hitz egiten du*

Porównaj:

Zu bezain altua — tak wysoki jak ty (cecha)

Zu bezala hitz egiten du — mówi jak ty (sposób)

Zuk adina ikasten du — uczy się tyle co ty (ilość)

Stopień najwyższy: -en + a

Dla “naj-…” dodajesz -en do przymiotnika lub przysłówka + rodzajnik -a:

Przymiotnik	Stopień najwyższy
handia (duży)	handiena (największy)
txikia (mały)	txikiena
polita (ładny)	politena
zaharra (stary)	zaharrena
azkarra (szybki)	azkarrena
garestia (drogi)	garestiena
ona (dobry)	onena / hoberena (nieregularny)
txarra (zły)	txarrena / okerrena

Liburu hau politena da. — Ta książka jest najładniejsza.

Donostia Euskal Herriko hiri politena da, askoren ustez. — Donostia to najpiękniejsze miasto w Kraju Basków, zdaniem wielu.

Stopień najwyższy + grupa: -etan / -etako

Kiedy wskazujesz, w jakiej grupie, używasz przypadka miejscowego lub dopełniacza:

Polski	Baskijski
Najwyższy w klasie	Klaseko altuena
Najszybsza na świecie	Munduko azkarrena
Najlepszy ze wszystkich	Denetan onena / Guztietan onena
Najgorszy z dni	Egunetan txarrena

Klaseko ikasle azkarrena da. — Jest najszybszym uczniem w klasie.

Euskal Herriko mendi altuena Hiru Errege Mahaia da. — Najwyższą górą w Kraju Basków jest Hiru Errege Mahaia (Stół Trzech Króli).

Gehien / gutxien — ten, który najwięcej / ten, który najmniej

Odpowiedniki w stopniu najwyższym dla ilości lub częstotliwości:

Polski	Baskijski
To, co lubię najbardziej	Gehien gustatzen zaidana
To, co robię najmniej	Gutxien egiten dudana
Ten, kto uczy się najwięcej	Gehien ikasten duena

Mini-porównanie kulturowe

Typowe zwroty:

Hiru Errege Mahaia Euskal Herriko mendi altuena da. — Hiru Errege Mahaia (Stół Trzech Króli) to najwyższa góra w Kraju Basków.
Korrika euskararen aldeko ekintza handiena da. — Korrika to największa akcja na rzecz języka baskijskiego.
San Fermin festa famatuena da. — San Fermín to najsłynniejsze święto.

Sposób na zapamiętanie

Forma	Przykład
Stopień wyższy (bardziej X niż…)	X baino Y-agoa
Równość (tak X jak…)	Y bezain X
Równość ilości (tyle co)	Yk adina X
Stopień najwyższy (najbardziej X)	X-ena
Stopień najwyższy w grupie	Z-ko / Z-etan + X-ena

Mini-dialog

— Anboto, hau bai pintxoa! Sekula jan dudan goxoena.

— Bai, zure ustez Bilboko onenak non daude?

— Plaza Berrian. Han pintxoak garestienak dira, baina goxoenak ere bai. Donostiakoak ere ez dira gutxiago: ia maila berekoak dira.

Notatka kulturowa: w typowych debatach w Euskal Herri, Donostiako pintxoak Bilbokoak baino hobeak dira to klasyk przyjacielskiej dyskusji. W rzeczywistości: każdy region broni swoich, a wszystkie są przepyszne.