Gehiegi, gutxiegi, gero eta — exceso, defecto e progresivo

Esta lección completa as comparacións con dúas pezas máis:

1. Exceso e defecto (-egi, gehiegi, gutxiegi).
2. Comparativo progresivo (cada vez máis / menos: gero eta…).

Máis algúns modificadores útiles para matizar (pixka bat, askoz, dezente).

O sufixo -egi — “demasiado”

Para dicir que algo é excesivo, engádese -egi ao adxectivo (e logo o -a final se vai cun substantivo determinado):

Adxectivo	Excesivo
handia (grande)	handiegia (demasiado grande)
txikia (pequeno)	txikiegia
garestia (caro)	garestiegia
beroa (quente)	beroegia
hotza (frío)	hotzegia
zaila (difícil)	zailegia
azkarra (rápido)	azkarregia

Alkandora hau handiegia da niretzat. — Esta camisa é demasiado grande para min.

Kafea beroegi dago. — O café está demasiado quente.

Ikastaroa zailegia zen guretzat. — O curso era demasiado difícil para nós.

Gehiegi e gutxiegi

Como adverbios independentes:

Castelán	Éuscaro
Demasiado	gehiegi
Demasiado pouco / insuficiente	gutxiegi
Demasiada xente	jende gehiegi
Moi pouca auga	ur gutxiegi

Gehiegi jan dut. — Comín demasiado.

Gutxiegi lo egiten duzu. — Dormes (demasiado) pouco.

Hori gehiegi da niretzat. — Iso é demasiado para min.

O comparativo progresivo: gero eta + -ago

Para “cada vez máis X” ou “cada vez menos X”, o éuscaro usa unha fórmula moi expresiva:

gero eta + adxectivo/adverbio-ago(a)

Castelán	Éuscaro
Cada vez máis caro	Gero eta garestiagoa
Cada vez máis frío	Gero eta hotzagoa
Cada vez mellor	Gero eta hobea
Cada vez peor	Gero eta okerragoa
Cada vez máis	Gero eta gehiago
Cada vez menos	Gero eta gutxiago
Cada vez máis rápido	Gero eta azkarrago
Cada vez máis amodo	Gero eta polikiago

Bilbo gero eta handiagoa da. — Bilbao é cada vez máis grande.

Eguraldia gero eta okerrago dago. — O tempo está cada vez peor.

Gazteek gero eta gutxiago hitz egiten dute euskaraz. — A xente nova fala cada vez menos en éuscaro.

Truco mnemotécnico: gero eta literalmente “logo e” — a idea é “logo, e logo, e logo máis…”. É a forma vasca de expresar progresión.

Hain — “tan” (con ou sen negación)

Castelán	Éuscaro
É tan grande	Hain handia da
Non é tan caro	Ez da hain garestia
É tan bonito!	Hain polita da!

Para “non é tan… coma…” úsase bezain (lección anterior):

Ez da zuk uste duzun bezain ona. — Non é tan bo como ti pensas.

Modificadores de cantidade

Para matizar as comparacións:

Castelán	Éuscaro	Exemplo
Un pouco	pixka bat	Pixka bat handiagoa (un pouco máis grande)
Algo	zerbait / zertxobait	Zertxobait txikiagoa (algo máis pequeno)
Bastante	dezente	Dezente hobea (bastante mellor)
Moito	askoz	Askoz hobea (moito mellor)
Moitísimo	askoz hobea / askoz garestiagoa

Etxe hau zurea baino askoz handiagoa da. — Esta casa é moito máis grande ca a túa.

Pixka bat goizago etorriko naiz. — Virei un pouco antes.

Hain… ezen / hainbeste… (rexistro alto)

Máis alá do A2 estrito, convén recoñecer:

• Hain + adxectivo + non/ezen — tan… que: Hain pozik zegoen, non kantatzen hasi zen (estaba tan contento que se puxo a cantar).
• Hainbeste — tanto/a (cantidade enfática): Hainbeste lan dago!

Mini-texto

Garazi sukaldari ona da, baina kafea beroegi ipintzen du beti. Lehengo egunean hain bero zegoen, ezen ezin nuen edan! Eta hori ez da dena: pintxo bakoitzean olio gehiegi botatzen du. Pixka bat gutxiago beharko luke. Hala ere, hura gero eta hobea da: orain dela urtebete askoz okerragoa zen.

Mini-diálogo

— Olatz, etxe berri hori zer moduz?

— Eder askoa, baina garestiegia zen guretzat. Eta logelak txikiegiak ziren.

— Eta orain bilatzen ari zaretena nolakoa da?

— Gero eta zailagoa da etxebizitza on bat aurkitzea. Prezioak gero eta altuagoak dira eta etxebizitza on guztiek dute lehia gehiegi.

Nota cultural: a escaseza de vivenda accesible (etxebizitza) é un tema recorrente en calquera conversa de A2 sobre a actualidade: gero eta garestiago, pisu eskuragarri gutxiegi, askoz okerrago lehen baino. Esta lección dáche o vocabulario para participar.