Baldintza — introdución ao condicional

O condicional (baldintza) en éuscaro ten varias formas. En A2 quedamos coas dúas máis útiles:

1. Condición real (futuro probable): se chove mañá, non irei.
2. Condición irreal (hipótese): se tivese diñeiro, compraría unha casa.

Esta lección é unha introdución: abonda con que recoñezas as formas e produzas frases sinxelas. A unidade B1 afonda niso.

Tipo 1: condición real — ba- + presente

Para hipóteses sobre o futuro probable ou o presente, o éuscaro usa o prefixo ba- sobre o auxiliar en presente.

ba- + presente do auxiliar, … + futuro

Galego	Éuscaro
Se chove, non irei	Euria egiten badu, ez naiz joango
Se tes tempo, ven	Astia baduzu, etorri
Se queres, chámame	Nahi baduzu, deitu niri
Se son rico algún día…	Aberatsa banaiz noizbait…

Formas con ba- (presente)

Verbo	Sen ba-	Con ba-
naiz	eu son	banaiz (se son)
zara	ti es	bazara (se es)
da	é	bada (se é)
gara	somos	bagara (se somos)
dut	eu o	badut (se o teño)
du	o (el)	badu (se o ten)
dute	o (eles)	badute (se o teñen)

Coidado! Ba- ten tamén un uso afirmativo: bai, badator = “si, vén”. É o contexto o que o desambigua: se a frase ten unha segunda parte (“…entón…”), é condicional.

Tipo 2: condición irreal — banintz / banu

Para hipóteses irreais ou moi pouco probables (“se eu fose…”, “se eu tivese…”), o éuscaro usa formas dedicadas:

Formas de izan en condición irreal

Pronome	Forma	Galego
ni	banintz	se eu fose/estivese
zu	bazina	se ti foses
hura	balitz	se fose/estivese
gu	bagina	se nós fósemos
zuek	bazinete	se vós fósedes
haiek	balira	se eles fosen

Formas de ukan en condición irreal

Pronome	Forma	Galego
nik	banu	se eu o tivese
zuk	bazenu	se ti o tiveses
hark	balu	se el o tivese
guk	bagenu	se nós o tivésemos
haiek	balute	se eles o tivesen

Memoriza primeiro estas seis: banintz, balitz, banu, balu, bagenu, balute. Son as que aparecen en calquera frase condicional irreal.

A consecuencia: -ko/-go + nuke / nintzateke

O “compraría / iría / sería” fórmase con -ko/-go (a mesma marca que o futuro) + auxiliar especial:

NOR-NORK condicional (“eu o + ría”)

Pronome	Forma	Galego
nik	nuke	eu o —ría
zuk	zenuke	ti o —rías
hark	luke	el o —ría
guk	genuke	o —ríamos
haiek	lukete	o —rían

NOR condicional (“eu —ría”, intransitivo)

Pronome	Forma	Galego
ni	nintzateke	eu —ría
zu	zinateke	ti —rías
hura	litzateke	el —ría / sería
gu	ginateke	—ríamos
haiek	lirateke	—rían

Frase modelo

baldintza + ondorioa

Diru asko banu, etxe bat erosiko nuke. — Se tivese moito diñeiro, compraría unha casa.

Lurralde berri batean bizi banintz, beste hizkuntza bat ikasiko nuke. — Se vivise nun país novo, aprendería outro idioma.

Anboto hemen balitz, lasaiago egongo ginateke. — Se Anboto estivese aquí, estariamos máis tranquilos.

Aberatsak balira, mundu osoa bisitatuko lukete. — Se fosen ricos, visitarían o mundo enteiro.

Comparación dos dous tipos

Tipo	”se"	"entón”
Real (futuro probable)	ba- + presente: baduzu, bada	futuro: -ko/-go + naiz/dut (joango naiz, erosiko dut)
Irreal (hipótese)	ba- + condicional: banu, balitz	condicional: -ko/-go + nuke/nintzateke

Exemplos en contraste

• Real: Astia baduzu, lagunduko dizut. — Se tes tempo, axudareite.
• Irreal: Astia bazenu, lagunduko zenidake. — Se tiveses tempo, axudaríasme.

Frases feitas moi útiles

Galego	Éuscaro
Quererías…?	Nahi zenuke…?
Gustaríame…	Gustatuko litzaidake…
Sería bonito…	Polita litzateke…
Iría con gusto	Gustura joango nintzateke
Pensaríao	Pentsatuko nuke

Minidiálogo

— Olatz, nahi zenuke zinemara joan?

— Si, gustatuko litzaidake, pero se tivese tempo… Teño moito traballo na semana.

— Tranquila. Se vés mañá, comprareiche unha entrada.

Nota pedagóxica: a baldintza é un dos puntos onde A2 che abre a porta a B1. No A2 oficial abonda con recoñecela e producir frases sinxelas do tipo banintz… -ko nuke. A conxugación completa do condicional trabállase en B1.