Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A2 · Unidad 1

Baldintza — introducción a o condicional

~14 min

O condicional (baldintza) en basco tiene cuantas formas. En A2 nos quedamos con as dos mas útils:

  1. Condición reyal (esdevenidero probable): si pleve maitín, no i iré.
  2. Condición irreal (hipotesi): si tenese diners, mercaría una casa.

Ista lección ye una introducción: en tiens prou con reconoixer as formas y producir frases sencillas. A unidat B1 l’afundeix.

Tipo 1: condición reyal — ba- + present

Pa hipotesis sobre l’esdevenidero probable u present, o basco fa servir o prefixo ba- sobre l’auxiliar en present.

ba- + present de l’auxiliar, … + esdevenidero

AragonésBasco
Si pleve, no i iréEuria egiten badu, ez naiz joango
Si tiens tiempo, vienAstia baduzu, etorri
Si quiers, clama-meNahi baduzu, deitu niri
Si soi rico bella vegada…Aberatsa banaiz noizbait…

Formas con ba- (present)

VerboSin ba-Con ba-
naizyo soibanaiz (si soi)
zaratú yesbazara (si yes)
dayebada (si ye)
garasomosbagara (si somos)
dutyo lobadut (si lo tiengo)
dulo (él)badu (si lo tiene)
dutelo (éls)badute (si lo tienen)

¡Cudiau! Ba- tiene tamién un uso afirmativo: bai, badator = “sí, viene”. Ye o contexto o que lo desambigua: si a frase tiene una segunda parte (“…alavez…”), ye condicional.

Tipo 2: condición irreal — banintz / banu

Pa hipotesis irreals u bien poco probables (“si yo fuese…”, “si tenese…”), o basco fa servir formas adedicadas:

Formas d’izan en condición irreal

PronombreFormaAragonés
nibanintzsi yo fuese/estase
zubazinasi tú fueses/estases
hurabalitzsi él fuese/estase
gubaginasi nusatros fuesemos/estasemos
zuekbazinetesi vusatros fuesez/estasez
haiekbalirasi éls fuesen/estasen

Formas d’ukan en condición irreal

PronombreFormaAragonés
nikbanusi yo lo tenese
zukbazenusi tú lo teneses
harkbalusi él lo tenese
gukbagenusi nusatros lo tenesemos
haiekbalutesi éls lo tenesen

Memoriza primero istas seis: banintz, balitz, banu, balu, bagenu, balute. Son as que amaneixen en qualsequier frase condicional irreal.

A consecuencia: -ko/-go + nuke / nintzateke

O “mercaría / iría / sería” se forma con -ko/-go (a mesma marca que l’esdevenidero) + auxiliar especial:

NOR-NORK condicional (“yo lo + ría”)

PronombreFormaAragonés
niknukeyo lo —ría
zukzenuketú lo —rías
harklukeél lo —ría
gukgenukelo —ríamos
haiekluketelo —rían

NOR condicional (“yo —ría”, intransitivo)

PronombreFormaAragonés
ninintzatekeyo —ría
zuzinateketú —rías
huralitzatekeél —ría / sería
guginateke—ríamos
haieklirateke—rían

Frase modelo

baldintza + ondorioa

Diru asko banu, etxe bat erosiko nuke. — Si tenese muitos diners, mercaría una casa.

Lurralde berri batean bizi banintz, beste hizkuntza bat ikasiko nuke. — Si vivise en un país nuevo, aprendería unatro idioma.

Anboto hemen balitz, lasaiago egongo ginateke. — Si Anboto estase aquí, seríamos mas tranquilos.

Aberatsak balira, mundu osoa bisitatuko lukete. — Si fuesen ricos, visitarían o mundo entero.

Comparanza d’os dos tipos

Tipo”si""alavez”
Reyal (esdevenidero probable)ba- + present: baduzu, badaesdevenidero: -ko/-go + naiz/dut (joango naiz, erosiko dut)
Irreal (hipotesi)ba- + condicional: banu, balitzcondicional: -ko/-go + nuke/nintzateke

Eixemplos en contraste

  • Reyal: Astia baduzu, lagunduko dizut. — Si tiens tiempo, t’aduyaré.
  • Irreal: Astia bazenu, lagunduko zenidake. — Si teneses tiempo, m’aduyarías.

Frases feitas bien útils

AragonésBasco
Querrías…?Nahi zenuke…?
Me faría goyo…Gustatuko litzaidake
Sería poliu…Polita litzateke
Iríai de buen implazGustura joango nintzateke
M’o pensaríaiPentsatuko nuke

Mini-dialgo

— Olatz, nahi zenuke zinemara joan?

— Bai, gustatuko litzaidake, baina astia banu… Lan asko daukat astean.

— Lasai. Bihar etortzen bazara, sarrera bat erosiko dizut.

Nota pedagochica: a baldintza ye un d’os puntos an A2 teubre a puerta a B1. En A2 oficial en ye prou con reconoixer-la y producir frases simples d’o tipo banintz… -ko nuke. A conchugación completa d’o condicional se treballa en B1.

Ejercicios

"Banaiz" significa…

"Diru asko banu, etxe bat erosiko nuke" significa…

Si pleve maitín, no i iré = Bihar euria egiten , ez naiz joango.

Tarcheta 1 de 13

(toca ta veyer la traducción)

Empareya cada parola con la suya traducción.