Baldintza — introduccion ath condicionau

Eth condicionau (baldintza) en basc a diuèrses formes. En A2 mos quedam damb es dues mès utiles:

Condicion reau (futur probable): se plòu deman, non anarè.
Condicion irreau (ipotèsi): s’aués sòs, comprarie ua casa.

Aguesta leccion ei ua introduccion: ne n’as pro damb reconéisher es formes e produsir frases simples. Era unitat B1 ac aprigondís.

Tipe 1: condicion reau — ba- + present

Entàs ipotèsis sus eth futur probable o present, eth basc utilize eth prefix ba- sus er auxiliar en present.

ba- + present der auxiliar, … + futur

Castelhan	Basc
Se plòu, non anarè	Euria egiten badu, ez naiz joango
S’as temps, vier	Astia baduzu, etorri
Se vòs, crida-me	Nahi baduzu, deitu niri
Se soi ric bèth dia…	Aberatsa banaiz* noizbait…*

Fòrmes damb ba- (present)

Vèrb	Sensa ba-	Damb ba-
naiz	jo soi	banaiz (se soi)
zara	tu ès	bazara (se ès)
da	ei	bada (se ei)
gara	sèm	bagara (se sèm)
dut	jo ac è	badut (s’ac è)
du	ac (eth)	badu (s’ac a)
dute	ac (eri)	badute (s’ac an)

Atencion! Ba- a tanben un usatge afirmatiu: bai, badator = “òc, que ven”. Ei eth context que lo desambigüe: se era frasa a ua dusau part (“…alavetz…”), ei condicionau.

Tipe 2: condicion irreau — banintz / banu

Entàs ipotèsis irreales o fòrça pòc probables (“s’èra…”, “s’aués…”), eth basc utilize fòrmes dedicades:

Fòrmes de izan en condicion irreau

Pronom	Fòrma	Castelhan
ni	banintz	s’èra/estès
zu	bazina	se tu ères/estèsses
hura	balitz	s’èra/estès
gu	bagina	s’èrem/estèssem
zuek	bazinete	s’èretz/estèssetz
haiek	balira	s’èren/estèssen

Fòrmes de ukan en condicion irreau

Pronom	Fòrma	Castelhan
nik	banu	s’ac aués
zuk	bazenu	s’ac auesses
hark	balu	s’ac aués
guk	bagenu	s’ac auéssem
haiek	balute	s’ac auessen

Memoriza prumèr aguestes sies: banintz, balitz, banu, balu, bagenu, balute. Son es que apareishen en quinsevolha frasa condicionau irreau.

Era conseqüéncia: -ko/-go + nuke / nintzateke

Eth “comprarie / anarie / serie” se fòrme damb -ko/-go (era madeisha marca qu’eth futur) + un auxiliar especiau:

NOR-NORK condicionau (“jo ac + -rie”)

Pronom	Fòrma	Castelhan
nik	nuke	jo ac —rie
zuk	zenuke	tu ac —ries
hark	luke	eth ac —rie
guk	genuke	ac —riem
haiek	lukete	ac —rien

NOR condicionau (“jo —rie”, intransitiu)

Pronom	Fòrma	Castelhan
ni	nintzateke	jo —rie
zu	zinateke	tu —ries
hura	litzateke	eth —rie / serie
gu	ginateke	—riem
haiek	lirateke	—rien

Frasa modèl

baldintza + ondorioa

Diru asko banu, etxe bat erosiko nuke. — S’aués fòrça sòs, comprarie ua casa.

Lurralde berri batean bizi banintz, beste hizkuntza bat ikasiko nuke. — Se viuisse en un país nau, aprenderie un aute idiòma.

Anboto hemen balitz, lasaiago egongo ginateke. — S’Anboto estèsse ací, seríem mès tranquils.

Aberatsak balira, mundu osoa bisitatuko lukete. — S’èren rics, visitaríen eth mond sancèr.

Comparason des dus tipes

Tipe	”se"	"alavetz”
Reau (futur probable)	ba- + present: baduzu, bada	futur: -ko/-go + naiz/dut (joango naiz, erosiko dut)
Irreau (ipotèsi)	ba- + condicionau: banu, balitz	condicionau: -ko/-go + nuke/nintzateke

Exemples en contraste

Reau: Astia baduzu, lagunduko dizut. — S’as temps, t’ajudarè.
Irreau: Astia bazenu, lagunduko zenidake. — S’auesses temps, m’ajudaries.

Frases hèites fòrça utiles

Castelhan	Basc
Vories…?	Nahi zenuke…?
M’agradarie…	Gustatuko litzaidake…
Serie polit…	Polita litzateke…
Anarie de bon grat	Gustura joango nintzateke
M’ac pensarie	Pentsatuko nuke

Mini-dialòg

— Olatz, nahi zenuke zinemara joan?

— Òc, gustatuko litzaidake, mès s’aués temps… È fòrça trabalh aguesta setmana.

— Tranquila. Se vens deman, te comprarè ua entrada.

Nòta pedagogica: era baldintza ei un des punts a on A2 te daurís era pòrta a B1. En A2 oficiau ne n’i a pro damb reconéisher-la e produsir frases simples deth tipe banintz… -ko nuke. Era conjugason completa deth condicionau se trabalhe en B1.