El condicional (baldintza) n’eusquera tien delles formes. N’A2 quedamos coles dos más preseos:
Condición real (futuru probable):si mañana llueve, nun voi dir.
Condición irreal (hipótesis):si tuviera perres, mercaría una casa.
Esta lleición ye una introducción: abasta con que reconozas les formes y produzas frases cencielles. La unidá B1 afonda nello.
Tipu 1: condición real — ba- + presente
Pa hipótesis sobre’l futuru probable o presente, l’eusquera usa’l prefixu ba- sobre l’auxiliar en presente.
ba- + presente del auxiliar, … + futuru
Castellán
Eusquera
Si llueve, nun voi dir
Euria egiten badu, ez naiz joango
Si tienes tiempu, ven
Astia baduzu, etorri
Si quies, llámame
Nahi baduzu, deitu niri
Si dalgún día soy ricu…
Aberatsa banaiz noizbait…
Formes con ba- (presente)
Verbu
Ensin ba-
Con ba-
naiz
yo soi
banaiz (si soi)
zara
tu yes
bazara (si yes)
da
ye
bada (si ye)
gara
somos
bagara (si somos)
dut
yo lo
badut (si lo tengo)
du
lo (él)
badu (si lo tien)
dute
lo (ellos)
badute (si lo tienen)
¡Cuidáu!Ba- tamién tien un usu afirmativu: bai, badator = “sí, vien”. Ye’l contestu lo que lo desambigua: si la fras tien una segunda parte (“…entós…”), ye condicional.
Tipu 2: condición irreal — banintz / banu
Pa hipótesis irreales o mui pocu probables (“si yo fora…”, “si tuviera…”), l’eusquera usa formes dedicaes:
Formes de izan en condición irreal
Pronome
Forma
Castellán
ni
banintz
si yo fora/tuviera
zu
bazina
si tu fores
hura
balitz
si fora/tuviera
gu
bagina
si fuéremos
zuek
bazinete
si fuereis
haiek
balira
si fueren
Formes de ukan en condición irreal
Pronome
Forma
Castellán
nik
banu
si yo lo tuviera
zuk
bazenu
si tu lo tuvieres
hark
balu
si lo tuviera
guk
bagenu
si lo tuviéremos
haiek
balute
si lo tuvieren
Memoria primero estes seis: banintz, balitz, banu, balu, bagenu, balute. Son les qu’apaecen en cualquier fras condicional irreal.
La consecuencia: -ko/-go + nuke / nintzateke
El “mercaría / diría / sería” fórmase con -ko/-go (la mesma marca que’l futuru) + auxiliar especial:
NOR-NORK condicional (“yo lo + ría”)
Pronome
Forma
Castellán
nik
nuke
yo lo —ría
zuk
zenuke
tu lo —ríes
hark
luke
él lo —ría
guk
genuke
lo —ríamos
haiek
lukete
lo —ríen
NOR condicional (“yo —ría”, intransitivu)
Pronome
Forma
Castellán
ni
nintzateke
yo —ría
zu
zinateke
tu —ríes
hura
litzateke
él —ría / sería
gu
ginateke
—ríamos
haiek
lirateke
—ríen
Fras modelu
baldintza + ondorioa
Diru asko banu, etxe bat erosiko nuke. — Si tuviera munches perres, mercaría una casa.
Lurralde berri batean bizi banintz, beste hizkuntza bat ikasiko nuke. — Si viviera nun país nuevu, aprendería otra llingua.
Anboto hemen balitz, lasaiago egongo ginateke. — Si Anboto tuviera equí, taríemos más tranquilos.
Aberatsak balira, mundu osoa bisitatuko lukete. — Si fueren ricos, visitaríen el mundu enteru.
Real:Astia baduzu, lagunduko dizut. — Si tienes tiempu, voi ayudate.
Irreal:Astia bazenu, lagunduko zenidake. — Si tuvieres tiempu, ayudaríesme.
Frases feches mui preseos
Castellán
Eusquera
¿Querríes…?
Nahi zenuke…?
Prestaríame…
Gustatuko litzaidake…
Sería guapo…
Polita litzateke…
Diría con gustu
Gustura joango nintzateke
Pensaríalo
Pentsatuko nuke
Minidiálogu
— Olatz, nahi zenuke zinemara joan?
— Bai, gustatuko litzaidake, baina astia banu… Lan asko daukat astean.
— Lasai. Bihar etortzen bazara, sarrera bat erosiko dizut.
Nota pedagóxica: la baldintza ye uno de los puntos onde A2 te abre la puerta a B1. N’A2 oficial abasta con reconocela y producir frases cencielles del tipu banintz… -ko nuke. La conxugación completa del condicional trabáyase en B1.
Ejercicios
"Banaiz" significa…
"Diru asko banu, etxe bat erosiko nuke" significa…
Si mañana llueve, nun voi dir = Bihar euria egiten , ez naiz joango.