Verbos NOR-NORI — gustar, pareixer, ixuplidar-se

Os verbos NOR-NORI son aquels an que bella cosa (NOR) “le pasa a belún” (NORI). O subchecto gramatical ye a cosa, no a persona — exactament como gustar en aragonés: me fa goyo o cine (a yo me fa goyo él, o cine).

En A1 ya viés gustatzen zait. En A2 amplías o patrón a atros verbos muit útils.

As formas de l’auxiliar NOR-NORI present

Pa NOR singular:

NORI	Forma	Aragonés
niri	zait	me
zuri	zaizu	te
hari	zaio	le
guri	zaigu	nos
zuei	zaizue	vos
haiei	zaie	les

Pa NOR plural:

NORI	Forma plural	Aragonés
niri	zaizkit	me (cosas)
zuri	zaizkizu	te
hari	zaizkio	le
guri	zaizkigu	nos
zuei	zaizkizue	vos
haiei	zaizkie	les

Pasau: zitzaidan, zitzaion

NORI	Pasau sing.	Pasau pl.
niri	zitzaidan	zitzaizkidan
zuri	zitzaizun	zitzaizkizun
hari	zitzaion	zitzaizkion
guri	zitzaigun	zitzaizkigun
haiei	zitzaien	zitzaizkien

Verbos con iste patrón

Verbo	Significau	Exemplo
gustatu	gustar	Filmak gustatzen zaizkit (me fan goyo as pelis)
iruditu	pareixer	Ondo iruditzen zait (me pareix bien)
ahaztu	ixuplidar-se	Ahaztu zait izena (m’he ixuplidau o nombre)
erori	cayer-se	Erori zaizu boligrafoa (t’ha cayiu o boligrafo)
gertatu	pasar-le	Zer gertatu zaizu? (qué t’ha pasau?)
interesatu	interesar	Politika interesatzen zait (m’interesa a politica)
axola izan	importar	Ez zait axola (no m’importa)

Estructura: o subchecto ye a cosa

NORI + NOR + verbo + NOR-NORI auxiliar

Aragonés	Basco	Notación
Me fa goyo o cine	Niri zinea gustatzen zait	NORI + NOR sing + zait
Me fan goyo as peliculas	Niri filmak gustatzen zaizkit	NORI + NOR pl + zaizkit
Te pareix bien	Zuri ondo iruditzen zaizu	NORI + NOR + zaizu
Le ha cayiu un libro	Hari liburu bat erori zaio	NORI + NOR sing + zaio
M’he ixuplidau as claus	Niri giltzak ahaztu zaizkit	NORI + NOR pl + zaizkit

Truco: a persona afectada va en NORI (-ari/-ei) y gosa amaneixer a o principio. A cosa ye o subchecto gramatical, y o verbo concuerda con ella.

Gustatzen zait en pasau — gustatu zitzaidan

Pa charrar de gustos en o pasau:

Filma asko gustatu zitzaidan. — A pelicula me fació goyo a embute.

Ez zitzaion gustatu opari hori. — No le fació goyo ixe regalo.

Cudiu: gustatu zitzaidan (= me fació goyo, feito zarrato) vs gustatzen zitzaidan (= me feba goyo, habito).

Iruditu (pareixer) — opinión personal

Una d’as formulas mas útils pa A2:

Aragonés	Basco
Me pareix bien	Ondo iruditzen zait
Me pareix intresant	Interesgarria iruditzen zait
Qué te pareix?	Zer iruditzen zaizu?
Me pareix raro	Bitxia iruditzen zait
Me pareix que sí	Baietz iruditzen zait

Ahaztu zait — m’he ixuplidau

Aragonés	Basco
M’he ixuplidau	Ahaztu zait
M’he ixuplidau as claus	Giltzak ahaztu zaizkit
Le s’ixuplida tot	Dena ahazten zaio
Que no se te ixuplide!	Ez zaizula ahaztu!

Mini-dialgo

— Olatz, zer iruditzen zaizu Bilboko jatetxe berria?

— Asko gustatu zait. Bereziki bigarren platerak: interesgarriak iruditu zaizkit.

— Eta, jakin nahi nuen, ahaztu zaizu zer eskatu zenuen?

— Bai, izenak ez zaizkit gogoratzen, baina arraina zen, ziur.

Trampas frecuents

O subchecto ergativo NO existe aquí. No digas *Nik gustatzen dut (ye un error muit común): ye Niri gustatzen zait. A persona no ye a que actúa.
Concordancia NOR. Si a cosa ye plural, l’auxiliar ye plural: zaizkit, zaizkio, zaizkigu…
Bellas rechions fan servir atras variants (zaidak, zaidan en hitano), pero en batua as formas estándar son as d’a tabla.

Nota cultural: os fablants de basco gosan abusar (con carinyo) de iruditzen zait pa opinar con bella cautela: interesgarria iruditzen zait, bitxia iruditzen zait, ez zait ondo iruditzen. Ye a versión basca d’o “me pareix que…” matizau.