Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A2 · Unidad 1

NOR-NORI-NORK pasau — le'n dicié, me'n dió

~13 min

O pasau NOR-NORI-NORK sigue a mesma lochica que o present, pero con marcas de pasau (as terminacions en -n y a inicial cambea).

A formula

partizipioa + n-i-NORI-NORK + n (final)

Contimparau con o present, o que cambea ye:

  • A d- inicial pasa a n- u z- (igual que dut → nuen).
  • Amaneixe una -n final (a marca clasica d’o pasau).

As formas mas útils pa A2

Tabla pasau, NOR singular (“lo”):

NORI ↓ / NORK →nikzukharkgukzuekhaiek
nirizenidanzidanzenidatenzidaten
zurinizunzizungenizunzizuten
harinionzenionziongenionzeniotenzioten
gurizenigunzigunzenigutenziguten
zueinizuenzizuengenizuenzizueten
haieinienzenienziengenienzenietenzieten

As quatro caixetas que mas farás servir en A2: nion (yo le’n), zion (él le’n), nizun (yo te’n), zidan (él me’n). A partir d’astí se construyen as atras.

Pista mnemotecnica

Contimpara present y pasau:

PresentPasauAragonés
dizutnizunyo te’n
diotnionyo le’n
ditzidanél me’n
diozionél le’n
diguzigunél nos ne
digutezigutenéls nos ne

Patrón: cambea a inicial (d → n/z), o infixo NORI se mantiene pareixiu, y adhibes -n a la fin.

Concordancia con NOR plural

Obchecto singularObchecto pluralAragonés
nionnizkionyo le’n / yo le’ls
zionzizkionél le’n / él le’ls
zidanzizkidanél me’n / él me’ls
geniongenizkionnusatros le’n / le’ls

Aitak liburu bi eman zizkidan atzo. — Mio pai me dió dos libros ayer.

Eixemplos en contexto

AragonésBasco
Te’n dicié a semana pasadaEsan nizun joan den astean
Le’n dié as clausGiltzak eman nizkion
Me’n regaló a mía güelaAmonak oparitu zidan
Nos ne amostró o mayestroIrakasleak erakutsi zigun
Les escribié una cartaEskutitz bat idatzi nien
¿Por qué no me’n diciés?Zergatik ez zenidan esan?

Verbos especials con NOR-NORI-NORK pasau

Beluns verbos cutianos van cuasi siempre en NOR-NORI-NORK:

  • Esan zion — le dició
  • Eman zidan — me dió
  • Galdetu zion — le preguntó
  • Erantzun nion — le contesté
  • Ekarri ziguten — nos trayioron
  • Erosi nion — le merqué (a él/ella)

Mini-narración

Atzo Garazi etorri zen etxera. Ate ondoan zegoela, eman zidan opari bat: kafe-poltsatxo eder bat. Esan zidan Bilbon erosi zuela, kafetegi berezi batean. Eskerrak eman nizkion eta laster prestatu nion kafe bat berari ere. Lasai-lasai kontatu zidan azken aldian Donostian zegoela bizitzen.

Mezcla con NOR y NOR-NORK

Una narración A2 mezcla os tres patrons:

FraseTipo
Etorri zenNOR pasado
Eman zidanNOR-NORI-NORK pasado
Esan zidanNOR-NORI-NORK pasado
Erosi zuenNOR-NORK pasado
Kontatu zidanNOR-NORI-NORK pasado

Truco: si a frase responde a “qué fació?” → NOR-NORK (dut/nuen). Si responde a “qué le fació a quí?” → NOR-NORI-NORK (diot/nion). Si responde a “qué le pasó?” sin acusativo → NOR (naiz/nintzen).

Trampas frecuents

  1. Distingue zion (le dió, pasau) de zen (yera/taba, pasau). Suenan pareixiu; o contexto y a presencia d’obchecto + destinatario t’aduya.
  2. A negación va con ez debant: Ez nion ezer esan (no le dicié cosa). Con obchecto negau amaneixe -rik: Ez nion libururik eman.
  3. Pa charrar a livel A2 en tiens prou con nion, zion, zidan, nizun. As atras caixetas se reconoixen en leyer.

Nota pedagochica: a tabla NOR-NORI-NORK pasau ye densa, pero o suyo rendimiento ye enorme: t’ubre a narración con tres argumentos, que ye muito frecuent en cualsiquier historia. Si memorizas un solo verbo modelo (por eixemplo eman), as atras formas se calcan.

Ejercicios

"Eman zion liburua" quiere dicir…

Cómo se diz "Te'n dicié"?

Me dió un libro = Liburu bat eman .

Tarcheta 1 de 11

(toca ta veyer la traducción)

Empareya cada parola con la suya traducción.