Saltar al contenido

A2 · Unidad 1

Iragan ez burutua — pasado imperfecto y aspecto progresivo

~14 min

El imperfecto del euskera (iragan ez burutua) corresponde, a grandes rasgos, al “comía / vivía / iba / trabajaba” del castellano. Sirve para contar:

  • Hábitos del pasado (lo que hacías habitualmente).
  • Descripciones (cómo era, dónde vivías, qué tenías).
  • Acciones en curso que sirven de fondo a otra acción puntual.

La fórmula

verbo en -tzen / -ten + auxiliar en pasado

Compara presente vs imperfecto:

Presente (hábito hoy)Imperfecto (hábito ayer)
Lan egiten dut (trabajo)Lan egiten nuen (trabajaba)
Bilbon bizi naiz (vivo)Bilbon bizi nintzen (vivía)
Filmak ikusten ditut (veo)Filmak ikusten nituen (veía)
Egunero joaten naiz (voy)Egunero joaten nintzen (iba)

El verbo principal va en su forma habitual (-tzen / -ten — la misma de A1) y el auxiliar va en pasado (las formas de la lección 1 y 2).

Conjugación con auxiliar NOR (intransitivos)

PronombreImperfectoCastellano
ni…tzen nintzenyo iba/era/vivía
zu…tzen zinentú ibas
hura…tzen zeniba/era
gu…tzen gineníbamos/éramos
zuek…tzen zinetenibais
haiek…tzen zireniban

Garai hartan Donostian bizi nintzen. — Por aquella época vivía en San Sebastián.

Conjugación con auxiliar NOR-NORK (transitivos)

PronombreImperfectoCastellano
nik…tzen nuenyo lo hacía
zuk…tzen zenuentú lo hacías
hark…tzen zuenél/ella lo hacía
guk…tzen genuenlo hacíamos
zuek…tzen zenutenlo hacíais
haiek…tzen zutenlo hacían

Aitak afari berezia prestatzen zuen igandero. — El padre preparaba una cena especial cada domingo.

Burutua vs ez burutua: la oposición clave

TipoFormaSignificado
Burutua (completo)partizipioa + auxiliar pasadohecho puntual, cerrado
Ez burutua (imperfecto)-tzen + auxiliar pasadohábito o acción en curso

Compara:

CastellanoEuskera
Ayer fui al trabajoAtzo lanera joan nintzen
Antes iba al trabajo en biciLehen lanera bizikletaz joaten nintzen
Vi una película el sábadoLarunbatean film bat ikusi nuen
Veía películas todos los sábadosLarunbatero filmak ikusten nituen

Aspecto progresivo: ari nintzen

Para decir “estaba haciendo” usas la perífrasis con ari:

-tzen + ari + izan en pasado (NOR)

CastellanoEuskera
Estaba comiendoJaten ari nintzen
Estábamos trabajandoLanean ari ginen
Estaba lloviendoEuria ari zuen
¿Qué estabas haciendo?Zer ari zinen egiten?

Igual que en presente ari naiz, en pasado ari nintzen. Sirve para señalar que la acción estaba en proceso en un momento concreto.

Marcadores que piden imperfecto

Estos marcadores empujan la frase hacia el imperfecto/hábito:

CastellanoEuskera
De pequeñoTxikitan
Cuando era jovenGaztea nintzenean
En aquella épocaGarai hartan
Antes / antiguamenteLehen / Lehenago
SiempreBeti
Cada díaEgunero
A menudoSarri / Askotan

Mini-texto comparativo

Burutua: Atzo Iratiren etxera joan nintzen, kafea hartu nuen, eta hamabietan itzuli nintzen. — Ayer fui a casa de Irati, tomé un café y volví a las doce.

Ez burutua: Lehen Iratiren etxera joaten nintzen astero. Han kafea hartzen genuen eta luze hitz egiten genuen. — Antes iba a casa de Irati cada semana. Allí tomábamos café y hablábamos largo.

Progresivoa: Atzo, kafea hartzen ari ginela, telefonoa jo zuen. — Ayer, mientras estábamos tomando café, sonó el teléfono.

Trampas frecuentes

  1. Verbo regular + -tzen funciona casi siempre. Cuidado: jan → jaten (no jantzen), edan → edaten, egin → egiten. Estas se memorizan en A1.
  2. No traduzcas literalmente “estaba siendo”: en euskera el imperfecto cubre buena parte de los usos del pasado descriptivo, sin necesidad de añadir ari.
  3. El auxiliar es el mismo que con el partizipio (nintzen, nuen); lo único que cambia es la forma del verbo principal.

Resumen práctico: si la frase responde a “¿qué pasó?” → partizipio + auxiliar (burutua). Si responde a “¿qué hacías habitualmente?” o “¿cómo era?” → -tzen + auxiliar pasado (ez burutua). Si responde a “¿qué estabas haciendo en ese momento?” → -tzen ari + izan pasado (puntukaria).

Ejercicios

"Lan egiten nuen Bilbon" significa…

¿Cuál es la diferencia entre "irakurri nuen" y "irakurtzen nuen"?

De pequeño jugaba al fútbol = Txikitan futbolean nuen.

Estaba comiendo cuando llegó = Jaten ari etorri zenean.

Tarjeta 1 de 11

Empareja cada palabra con su traducción.