Iragan ez burutua — pasau imperfecto y aspecto progresivo

O imperfecto d’o basco (iragan ez burutua) corresponde, en cheneral, a o “minchaba / viviba / diba / treballaba” d’o castellano. S’emplega pa contar:

Habitos d’o pasau (lo que febas habitualment).
Descripcions (cómo yera, an vivibas, qué tenebas).
Accions en curso que fan de fundo a una atra acción puntual.

A formula

verbo en -tzen / -ten + auxiliar en pasau

Compara present vs imperfecto:

Present (habito hue)	Imperfecto (habito ayere)
Lan egiten dut (treballo)	Lan egiten nuen (treballaba)
Bilbon bizi naiz (vivo)	Bilbon bizi nintzen (viviba)
Filmak ikusten ditut (veigo)	Filmak ikusten nituen (veyeba)
Egunero joaten naiz (voi)	Egunero joaten nintzen (diba)

O verbo principal va en a suya forma habitual (-tzen / -ten — a mesma de l’A1) y l’auxiliar va en pasau (as formas d’a lección 1 y 2).

Conchugación con auxiliar NOR (intransitivos)

Pronombre	Imperfecto	Aragonés
ni	…tzen nintzen	yo diba/yera/viviba
zu	…tzen zinen	tu dibas
hura	…tzen zen	diba/yera
gu	…tzen ginen	dibanos/yeranos
zuek	…tzen zineten	dibaz
haiek	…tzen ziren	diban

Garai hartan Donostian bizi nintzen. — En ixos tiempos viviba en Sant Sabastián.

Conchugación con auxiliar NOR-NORK (transitivos)

Pronombre	Imperfecto	Aragonés
nik	…tzen nuen	yo lo feba
zuk	…tzen zenuen	tu lo febas
hark	…tzen zuen	él/ella lo feba
guk	…tzen genuen	lo febanos
zuek	…tzen zenuten	lo febaz
haiek	…tzen zuten	lo feban

Aitak afari berezia prestatzen zuen igandero. — O pai preparaba una cena especial cada domingo.

Burutua vs ez burutua: a oposición clau

Tipo	Forma	Significau
Burutua (completo)	partizipioa + auxiliar pasau	feito puntual, zarrato
Ez burutua (imperfecto)	-tzen + auxiliar pasau	habito u acción en curso

Compara:

Aragonés	Euskera
Ayere fui a o treballo	Atzo lanera joan nintzen
Antes diba a o treballo en bici	Lehen lanera bizikletaz joaten nintzen
Viei una cinta o sabado	Larunbatean film bat ikusi nuen
Veyeba cintas toz os sabados	Larunbatero filmak ikusten nituen

Aspecto progresivo: ari nintzen

Pa decir “yera fendo” usas a perifrasis con ari:

-tzen + ari + izan en pasau (NOR)

Aragonés	Euskera
Yera minchando	Jaten ari nintzen
Yeranos treballando	Lanean ari ginen
Yera plebendo	Euria ari zuen
Qué yeras fendo?	Zer ari zinen* egiten?*

Igual que en present ari naiz, en pasau ari nintzen. S’emplega pa sinyalar que l’acción yera en proceso en un momento concreto.

Marcadors que piden imperfecto

Istos marcadors empentan a frase enta l’imperfecto/habito:

Aragonés	Euskera
De chicot	Txikitan
Cuan yera choven	Gaztea nintzenean
En ixos tiempos	Garai hartan
Antes / d’antis	Lehen / Lehenago
Siempre	Beti
Cada día	Egunero
A sobén	Sarri / Askotan

Mini-texto comparativo

Burutua: Atzo Iratiren etxera joan nintzen, kafea hartu nuen, eta hamabietan itzuli nintzen. — Ayere fui ta casa d’Irati, prenié un café y torné a as doce.

Ez burutua: Lehen Iratiren etxera joaten nintzen astero. Han kafea hartzen genuen eta luze hitz egiten genuen. — Antes diba ta casa d’Irati cada semana. Astí prenebanos café y charrabamos largo.

Progresivoa: Atzo, kafea hartzen ari ginela, telefonoa jo zuen. — Ayere, mientres yeranos prenendo café, sonó o telefono.

Trampas frecuents

Verbo regular + -tzen funciona cuasi siempre. Cudiato: jan → jaten (no jantzen), edan → edaten, egin → egiten. Istas se memorizan en l’A1.
No traduzcas literalment “yera estando”: en basco l’imperfecto cubre buena parte d’os usos d’o pasau descriptivo, sin necesidat d’anyadir ari.
L’auxiliar ye o mesmo que con o participio (nintzen, nuen); lo solo que cambia ye a forma d’o verbo principal.

Resumen practico: si a frase responde a “qué pasó?” → participio + auxiliar (burutua). Si responde a “qué febas habitualment?” u “cómo yera?” → -tzen + auxiliar pasau (ez burutua). Si responde a “qué yeras fendo en ixe momento?” → -tzen ari + izan pasau (puntukaria).