Zehar-galderak — non sei se virá

Ata hoxe preguntabas de fronte: Etorriko da? Agora aprenderás a preguntar de lado: non sei se virá, pregúntalle se ten tempo. Son as zehar-galderak (preguntas indirectas), e o seu truco é unha soa letra: -n.

A regra: o auxiliar leva -n

Directa	Indirecta
Etorriko da?	Ez dakit etorriko den
Nor da?	Ez dakit nor den
Non dago?	Ez dakit non dagoen
Zer nahi du?	Ez dakit zer nahi duen
Denborarik dauka?	Galdetu ea denborarik daukan

Como se pega o -n: da → den · dago → dagoen · du → duen · dauka → daukan · gara → garen · dute → duten. (Se acaba en vogal, -n; o resto, -en. O teu oído farao só en dous días.)

”Ea” — a palabra comodín

Para as preguntas de si/non, o éuscaro engade ea (= “a ver se / se”):

Galdetu diot ea gurekin bazkalduko duen. — Pregunteille se comerá connosco.

Ikusiko dugu ea eguraldi ona egiten duen. — Veremos a ver se fai bo tempo.

Ea garaiz iristen garen! — A ver se chegamos a tempo!

Ese último ea…! solto é éuscaro falado puro: desexo + suspense nunha palabra.

Os verbos que as piden

Galego	Euskera
Non sei se…	Ez dakit … -(e)n
Sabes se…?	Badakizu … -(e)n?
Pregúntalle se…	Galdetu (iezaiozu) ea … -(e)n
Non recordo se…	Ez naiz gogoratzen … -(e)n
Non estou seguro de se…	Ez nago ziur … -(e)n

En acción

— Badakizu zer ordutan hasten den kontzertua?

— Ez, baina Aneri galdetuko diot ea dakien.

— Eta ea sarrerarik geratzen den ere galdetu, mesedez!

— Lasai. Ea zorte ona dugun!

O contraste con -la (o falso amigo)

Non confundas a pregunta indirecta coa afirmación indirecta (unidade 04):

Esan dit etorriko dela. — Díxome que virá. (afirmación → -la)

Galdetu dit ea etorriko den. — Preguntoume se virei. (pregunta → -n)

Que = -la · Se = (ea) -n. Con esa chuleta, esta lección está gañada.