Zehar-galderak — nie wiem, czy przyjdzie

Do tej pory pytałeś/aś wprost: Etorriko da? Teraz nauczysz się pytać nie wprost: nie wiem, czy przyjdzie, zapytaj go, czy ma czas. To są zehar-galderak (pytania zależne), a ich trik polega na jednej literze: -n.

Zasada: czasownik posiłkowy przyjmuje -n

Pytanie proste	Pytanie zależne
Etorriko da?	Ez dakit etorriko den
Nor da?	Ez dakit nor den
Non dago?	Ez dakit non dagoen
Zer nahi du?	Ez dakit zer nahi duen
Denborarik dauka?	Galdetu ea denborarik daukan

Jak dodaje się -n: da → den · dago → dagoen · du → duen · dauka → daukan · gara → garen · dute → duten. (Jeśli kończy się na samogłosce, dodajemy -n; w przeciwnym razie -en. Twoje ucho załapie to w dwa dni).

”Ea” — słowo-wytrych

W pytaniach typu tak/nie, język baskijski dodaje ea (= “zobaczymy, czy / czy”):

Galdetu diot ea gurekin bazkalduko duen. — Zapytałem/am go, czy zje z nami obiad.

Ikusiko dugu ea eguraldi ona egiten duen. — Zobaczymy, czy będzie ładna pogoda.

Ea garaiz iristen garen! — Obyśmy dotarli na czas!

To ostatnie, samodzielne ea…! to czysty, mówiony baskijski: życzenie + napięcie w jednym słowie.

Czasowniki, które ich wymagają

Polski	Baskijski
Nie wiem, czy…	Ez dakit … -(e)n
Czy wiesz, czy…?	Badakizu … -(e)n?
Zapytaj go/ją, czy…	Galdetu (iezaiozu) ea … -(e)n
Nie pamiętam, czy…	Ez naiz gogoratzen … -(e)n
Nie jestem pewien/pewna, czy…	Ez nago ziur … -(e)n

W praktyce

— Badakizu zer ordutan hasten den kontzertua?

— Ez, baina Aneri galdetuko diot ea dakien.

— Eta ea sarrerarik geratzen den ere galdetu, mesedez!

— Lasai. Ea zorte ona dugun!

Kontrast z -la (fałszywy przyjaciel)

Nie myl pytania zależnego ze zdaniem twierdzącym w mowie zależnej (jednostka 04):

Esan dit etorriko dela. — Powiedział/a mi, że przyjdzie. (twierdzenie → -la)

Galdetu dit ea etorriko den. — Zapytał/a mnie, czy przyjdę. (pytanie → -n)

Że = -la · Czy = (ea) -n. Z tą ściągawką ta lekcja jest zaliczona.