Pular para o conteúdo
Esta tradução está em beta: pode haver frases sem tradução ou erros de digitação.Reportar no Feedback

A1 · Unidad 1

Verbos intransitivos no passado recente (joan naiz, etorri naiz)

~12 min

Os verbos intransitivos são aqueles que não levam objeto: ninguém acorda algo ou vai algo — a pessoa simplesmente acorda, vai, vem. Em euskera, esses verbos usam o auxiliar izan (naiz, zara, da…). No passado recente, a fórmula é:

partizipioa + naiz/zara/da/gara/zarete/dira

A distinção fundamental: NOR vs NOR-NORK

Esta é a regra fundamental do euskera e a principal dificuldade desta unidade:

TipoLeva objetoAuxiliarExemplo
Intransitivo (NOR)NÃOizan (naiz/zara/da…)joan naiz (fui)
Transitivo (NOR-NORK)SIMukan (dut/duzu/du…)jan dut (comi algo)

Dica prática: se em português você puder perguntar “o quê?” depois do verbo (o que eu comi? o que eu vi?), é transitivo e vai com dut. Se não der (“o que eu fui?” não funciona), é intransitivo e vai com naiz.

Verbos intransitivos básicos

PartizipioaEuPortuguês
joanjoan naizfui
etorrietorri naizvim
ibiliibili naizandei / estive por aí
sartusartu naizentrei
ateraatera naizsaí
igoigo naizsubi
jaitsijaitsi naizdesci
itzuliitzuli naizvoltei
bueltatubueltatu naizvoltei (variante)
iritsiiritsi naizcheguei
esnatuesnatu naizacordei
jaikijaiki naizme levantei
altxatualtxatu naizme levantei
dutxatudutxatu naiztomei banho
jantzijantzi naizme vesti
oheratuoheratu naizme deitei
lokartulokartu naizadormeci
erorierori naizcaí
eserieseri naizme sentei
gaixotugaixotu naizfiquei doente
egonegon naizestive

Conjugação completa

Com joan (ir):

PronomeFormaPortuguês
Nijoan naizFui
Zujoan zaraVocê foi
Hurajoan daEle/ela foi
Gujoan garaNós fomos
Zuekjoan zareteVocês foram
Haiekjoan diraEles/elas foram

Os pronomes aqui vão sem -k (vão com NOR, não com NORK): ni, não nik; Maialen, não Maialenek. Neste padrão, os nomes próprios vão como estão: Egoitz etorri da (Egoitz veio), Maialen joan da (Maialen foi).

Comparação lado a lado

Intransitivo (NAIZ)Transitivo (DUT)
joan naiz (fui)eraman dut (levei)
etorri naiz (vim)ekarri dut (trouxe)
esnatu naiz (acordei)esnatu dut umea (acordei a criança)
jaiki naiz (me levantei)jaso dut (recolhi)

Alguns verbos podem ser intransitivos ou transitivos conforme o contexto: esnatzen naiz = eu acordo; umea esnatu dut = acordei a criança. No A1, concentre-se nos pares mais comuns.

Frases típicas

  • Goizeko zazpietan esnatu naiz. — Acordei às sete da manhã.
  • Lanera autobusez joan naiz. — Fui ao trabalho de ônibus.
  • Etxera oinez etorri naiz. — Vim para casa a pé.
  • Egoitz berandu jaiki da gaur. — Egoitz se levantou tarde hoje.
  • Gu zinera joan gara. — Nós fomos ao cinema.
  • Haiek tabernan egon dira. — Eles estiveram no bar.

Negação

Ez naiz lanera joan. — Não fui ao trabalho.

Ez da etorri. — Não veio.

Ez gara goiz esnatu. — Não acordamos cedo.

— Gaur zer egin duzu?

— Goizean kiroldegira joan naiz, gero etxera etorri naiz eta lasai-lasai bazkaldu dut. Arratsaldean lagun batekin egon naiz.

Repare como o auxiliar muda entre os verbos: joan naiz (intransitivo) vs bazkaldu dut (transitivo). É a coreografia constante do euskera.

Para fixar a ideia: memorize em bloco “joan naiz, etorri naiz, esnatu naiz, jaiki naiz, dutxatu naiz, oheratu naiz”. É o pelotão dos NAIZ. Os demais (jan, edan, ikusi, hartu, egin, erosi…) caem quase todos no time DUT.

Ejercicios

"Etxera joan naiz" significa…

Por que "joan" usa o auxiliar naiz e não dut?

Você quer dizer "Maialen veio tarde". Como você diz isso?

Acordei tarde = Berandu esnatu .

Foram ao cinema = Zinera joan .

Cartão 1 de 17

(toque para ver a tradução)