Pular para o conteúdo
Esta tradução está em beta: pode haver frases sem tradução ou erros de digitação.Reportar no Feedback

A1 · Unidad 1

Verbos intransitivos no passado recente (joan naiz, etorri naiz)

~12 min

Os verbos intransitivos são aqueles que não levam objeto: ninguém acorda algo ou vai algo — a pessoa simplesmente acorda, vai, vem. Em euskera, esses verbos usam o auxiliar izan (naiz, zara, da…). No passado recente a fórmula é:

partizipioa + naiz/zara/da/gara/zarete/dira

A distinção fundamental: NOR vs NOR-NORK

Esta é a regra fundamental do euskera e a principal dificuldade desta unidade:

TipoLeva objetoAuxiliarExemplo
Intransitivo (NOR)NÃOizan (naiz/zara/da…)joan naiz (eu fui)
Transitivo (NOR-NORK)SIMukan (dut/duzu/du…)jan dut (eu comi algo)

Dica prática: se em português você puder perguntar “o quê?” depois do verbo (o que eu comi? o que eu vi?), é transitivo e vai com dut. Se não der (“o que eu fui?” não funciona), é intransitivo e vai com naiz.

Verbos intransitivos básicos

PartizipioaEu (…)Português
joanjoan naizeu fui
etorrietorri naizeu vim
ibiliibili naizeu andei / eu estive por aí
sartusartu naizeu entrei
ateraatera naizeu saí
igoigo naizeu subi
jaitsijaitsi naizeu desci
itzuliitzuli naizeu voltei
bueltatubueltatu naizeu voltei (variante)
iritsiiritsi naizeu cheguei
esnatuesnatu naizeu acordei
jaikijaiki naizeu me levantei
altxatualtxatu naizeu me levantei
dutxatudutxatu naizeu tomei banho
jantzijantzi naizeu me vesti
oheratuoheratu naizeu me deitei
lokartulokartu naizeu adormeci
erorierori naizeu caí
eserieseri naizeu me sentei
gaixotugaixotu naizeu fiquei doente
egonegon naizeu estive

Conjugação completa

Com joan (ir):

PronomeFormaPortuguês
Nijoan naizEu fui
Zujoan zaraVocê foi
Hurajoan daEle/ela foi
Gujoan garaNós fomos
Zuekjoan zareteVocês foram
Haiekjoan diraEles/elas foram

Os pronomes aqui vão sem -k (vão com NOR, não com NORK): ni, não nik; Maialen, não Maialenek. Neste padrão os nomes próprios vão como estão: Egoitz etorri da (Egoitz veio), Maialen joan da (Maialen foi).

Comparação lado a lado

Intransitivo (NAIZ)Transitivo (DUT)
joan naiz (eu fui)eraman dut (eu levei)
etorri naiz (eu vim)ekarri dut (eu trouxe)
esnatu naiz (eu acordei)esnatu dut umea (eu acordei a criança)
jaiki naiz (eu me levantei)jaso dut (eu recolhi)

Alguns verbos podem ser intransitivos ou transitivos conforme o contexto: esnatzen naiz = eu acordo; umea esnatu dut = eu acordei a criança. No A1 concentre-se nos pares mais comuns.

Frases típicas

  • Goizeko zazpietan esnatu naiz. — Acordei às sete da manhã.
  • Lanera autobusez joan naiz. — Fui ao trabalho de ônibus.
  • Etxera oinez etorri naiz. — Vim para casa a pé.
  • Egoitz berandu jaiki da gaur. — Egoitz se levantou tarde hoje.
  • Gu zinera joan gara. — Nós fomos ao cinema.
  • Haiek tabernan egon dira. — Eles estiveram no bar.

Negação

Ez naiz lanera joan. — Não fui ao trabalho.

Ez da etorri. — Não veio.

Ez gara goiz esnatu. — Não acordamos cedo.

— Gaur zer egin duzu?

— Goizean kiroldegira joan naiz, gero etxera etorri naiz eta lasai-lasai bazkaldu dut. Arratsaldean lagun batekin egon naiz.

Repare como o auxiliar muda entre os verbos: joan naiz (intransitivo) vs bazkaldu dut (transitivo). É a coreografia constante do euskera.

Para fixar a ideia: memorize em bloco “joan naiz, etorri naiz, esnatu naiz, jaiki naiz, dutxatu naiz, oheratu naiz”. É o pelotão dos NAIZ. Os demais (jan, edan, ikusi, hartu, egin, erosi…) caem quase todos no time DUT.

Ejercicios

"Etxera joan naiz" significa…

Por que "joan" usa o auxiliar naiz e não dut?

Você quer dizer "Maialen chegou tarde". Como você diz isso?

Acordei tarde = Berandu esnatu .

Foram ao cinema = Zinera joan .

Cartão 1 de 17