Quando? Marcadores temporais (gaur, atzo, gaur goizean)
Para contar bem o que aconteceu, você precisa dizer quando. Esta lição te dá os marcadores que se combinam com o passado recente para ancorar as ações no tempo.
Os marcadores básicos
| Euskera | Português |
|---|---|
| gaur | hoje |
| atzo | ontem |
| bihar | amanhã |
| etzi | depois de amanhã |
| orain | agora |
| oraintxe | agora mesmo |
| lehen | antes |
| gero | logo, depois |
Se você reparou, atzo (ontem) e bihar (amanhã) são duas palavras tão curtas que se aprendem de uma vez. Etzi (depois de amanhã) é uma palavra que o português não tem numa única peça — um pequeno presente do euskera.
Combinando com momentos do dia
Os marcadores se combinam com goizean, arratsaldean, gauean e companhia da unidade anterior. A fórmula é: marcador + parte do dia.
| Euskera | Português |
|---|---|
| gaur goizean | esta manhã / hoje de manhã |
| gaur eguerdian | hoje ao meio-dia |
| gaur arratsaldean | hoje à tarde |
| gaur gauean | hoje à noite |
| atzo goizean | ontem de manhã |
| atzo arratsaldean | ontem à tarde |
| atzo gauean | ontem à noite |
| bihar goizean | amanhã de manhã |
Atenção: gaur gauean é “hoje à noite” (a noite que você tem pela frente ou a que está vivendo); atzo gauean é “ontem à noite”. O euskera distingue muito claramente.
Frequência e vezes
| Euskera | Português |
|---|---|
| behin | uma vez |
| bi aldiz | duas vezes |
| hiru aldiz | três vezes |
| askotan | com frequência, muitas vezes |
| batzuetan | às vezes |
| inoiz ez | nunca |
| gaur goizetik | desde esta manhã |
| aste honetan | esta semana |
| hilabete honetan | este mês |
Frases com passado recente e marcadores
Gaur goizean lanera joan naiz autoz. — Esta manhã fui ao trabalho de carro.
Gaur arratsaldean Mikelekin egon naiz. — Hoje à tarde estive com Mikel.
Gaur oso berandu esnatu naiz. — Hoje acordei muito tarde.
Gaur eguerdian etxean bazkaldu dut. — Hoje ao meio-dia almocei em casa.
Aste honetan bi aldiz egon naiz zinean. — Esta semana estive duas vezes no cinema.
A ordem da frase
Em euskera a ordem típica de uma frase com marcador temporal é:
QUANDO + ONDE + O QUÊ + VERBO
Gaur goizean + euskaltegian + euskara + ikasi dut. — Esta manhã estudei euskera no euskaltegi.
Não é a única possibilidade — o euskera permite mover os elementos para enfatizar — mas se você seguir esta ordem não erra.
Mini-conversa
— Eta gaur zer egin duzu, Maialen?
— Gaur goizean lanera joan naiz oinez. Eguerdian lagunekin bazkaldu dut tabernan. Arratsaldean etxera bueltatu naiz eta liburua irakurri dut. Gauean ez dut afaldu, asko jan baitut bazkarian.
Nota: gaur abrange o dia atual inteiro. Se você quiser precisar, acrescente o momento (gaur goizean, gaur arratsaldean). Em conversas comuns, Zer egin duzu gaur? se entende como “o que você fez hoje em geral?”.
Ejercicios
"Atzo arratsaldean" significa…
Você quer dizer "Hoje de manhã tomei café da manhã em casa". Como você diz isso?
Distinga: "askotan" vs "behin". O que eles significam?
Depois de amanhã = (preencha a palavra).