Verbos NOR-NORI — prestar, paecer, escaecer

Los verbos NOR-NORI son aquellos onde daqué (NOR) “asocéde-y a daquién” (NORI). El suxetu gramatical ye la cosa, non la persona — esactamente como prestar n’asturianu: préstame’l cine (a min préstame él, el cine).

N’A1 yá viste gustatzen zait. N’A2 amplíes el patrón a otros verbos bien útiles.

Les formes del auxiliar NOR-NORI presente

Pa NOR singular:

NORI	Forma	Asturianu
niri	zait	me
zuri	zaizu	te
hari	zaio	y
guri	zaigu	nos
zuei	zaizue	vos
haiei	zaie	yos

Pa NOR plural:

NORI	Forma plural	Asturianu
niri	zaizkit	me (coses)
zuri	zaizkizu	te
hari	zaizkio	y
guri	zaizkigu	nos
zuei	zaizkizue	vos
haiei	zaizkie	yos

Pasáu: zitzaidan, zitzaion

NORI	Pasáu sing.	Pasáu pl.
niri	zitzaidan	zitzaizkidan
zuri	zitzaizun	zitzaizkizun
hari	zitzaion	zitzaizkion
guri	zitzaigun	zitzaizkigun
haiei	zitzaien	zitzaizkien

Verbos con esti patrón

Verbu	Significáu	Exemplu
gustatu	prestar	Filmak gustatzen zaizkit (préstenme les pelis)
iruditu	paecer	Ondo iruditzen zait (paezme bien)
ahaztu	escaecer	Ahaztu zait izena (escaecióseme’l nome)
erori	cayer	Erori zaizu boligrafoa (cayósete’l bolígrafu)
gertatu	asoceder	Zer gertatu zaizu? (¿qué t’asocedió?)
interesatu	interesar	Politika interesatzen zait (interésame la política)
axola izan	importar	Ez zait axola (non m’importa)

Estructura: el suxetu ye la cosa

NORI + NOR + verbo + NOR-NORI auxiliar

Asturianu	Vascu	Notación
Préstame’l cine	Niri zinea gustatzen zait	NORI + NOR sing + zait
Préstenme les películes	Niri filmak gustatzen zaizkit	NORI + NOR pl + zaizkit
Paezte bien	Zuri ondo iruditzen zaizu	NORI + NOR + zaizu
Cayóse-y un llibru	Hari liburu bat erori zaio	NORI + NOR sing + zaio
Escaeciéronseme les llaves	Niri giltzak ahaztu zaizkit	NORI + NOR pl + zaizkit

Conseyu: la persona afeutada va en NORI (-ari/-ei) y suel apaecer al principiu. La cosa ye’l suxetu gramatical, y el verbu concuerda con ella.

Gustatzen zait en pasáu — gustatu zitzaidan

Pa falar de gustos nel pasáu:

Filma asko gustatu zitzaidan. — La película prestóme muncho.

Ez zitzaion gustatu opari hori. — Nun-y prestó esi regalu.

Cuidáu: gustatu zitzaidan (= prestóme, fechu zarráu) vs gustatzen zitzaidan (= prestábame, vezu).

Iruditu (paecer) — opinión personal

Una de les fórmules más útiles pa A2:

Asturianu	Vascu
Paezme bien	Ondo iruditzen zait
Paezme interesante	Interesgarria iruditzen zait
¿Qué te paez?	Zer iruditzen zaizu?
Paezme raru	Bitxia iruditzen zait
Paezme que sí	Baietz iruditzen zait

Ahaztu zait — escaecióseme

Asturianu	Vascu
Escaecióseme	Ahaztu zait
Escaeciéronseme les llaves	Giltzak ahaztu zaizkit
Escaézse-y too	Dena ahazten zaio
¡Que nun se t’escaeza!	Ez zaizula ahaztu!

Minidiálogu

— Olatz, zer iruditzen zaizu Bilboko jatetxe berria?

— Asko gustatu zait. Bereziki bigarren platerak: interesgarriak iruditu zaizkit.

— Eta, jakin nahi nuen, ahaztu zaizu zer eskatu zenuen?

— Bai, izenak ez zaizkit gogoratzen, baina arraina zen, ziur.

Trampes frecuentes

El suxetu ergativu NUN esiste equí. Nun digas *Nik gustatzen dut (ye un error bien común): ye Niri gustatzen zait. La persona nun ye la qu’actúa.
Concordancia NOR. Si la cosa ye plural, l’auxiliar ye plural: zaizkit, zaizkio, zaizkigu…
Delles rexones usen otres variantes (zaidak, zaidan en hitano), pero en batua les formes estándar son les de la tabla.

Nota cultural: los falantes de vascu suelen abusar (con ciñu) de iruditzen zait pa opinar con cierta cautela: interesgarria iruditzen zait, bitxia iruditzen zait, ez zait ondo iruditzen. Ye la versión vasca del “paezme que…” matizáu.