Saltar al conteníu
Esta traducción ta en beta: pue haber frases ensin traducir o gazapos.Informar en Feedback

A2 · Unidad 1

NOR-NORI-NORK pasáu — díxi-ylo, diomo

~13 min

El pasáu NOR-NORI-NORK sigue la mesma lóxica que’l presente, pero con marques de pasáu (les terminaciones en -n y la inicial camuda).

La fórmula

partizipioa + n-i-NORI-NORK + n (final)

En comparanza col presente, lo que camuda ye:

  • La d- inicial pasa a n- o z- (igual que dut → nuen).
  • Apaez una -n final (la marca clásica del pasáu).

Les formes más útiles p’A2

Tabla pasáu, NOR singular (“lo”):

NORI ↓ / NORK →nikzukharkgukzuekhaiek
nirizenidanzidanzenidatenzidaten
zurinizunzizungenizunzizuten
harinionzenionziongenionzeniotenzioten
gurizenigunzigunzenigutenziguten
zueinizuenzizuengenizuenzizueten
haieinienzenienziengenienzenietenzieten

Les cuatro caxelles que más vas usar n’A2: nion (yo a él/ella), zion (él a él/ella), nizun (yo a ti), zidan (él a min). A partir d’ehí constrúinse les demás.

Pista mnemotéunica

Compara presente y pasáu:

PresentePasáuAsturianu
dizutnizunyo a ti
diotnionyo a él/ella
ditzidanél a min
diozionél a él/ella
diguzigunél a nós
digutezigutenellos a nós

Patrón: camuda la inicial (d → n/z), l’infixu NORI caltiénse asemeyáu, y añades -n a la fin.

Concordancia con NOR plural

Oxetu singularOxetu pluralAsturianu
nionnizkionyo a él/ella / yo a ellos/elles
zionzizkionél a él/ella / él a ellos/elles
zidanzizkidanél a min (singular) / él a min (plural)
geniongenizkionnós a él/ella / nós a ellos/elles

Aitak liburu bi eman zizkidan atzo. — Mio pá diome dos llibros ayeri.

Exemplos en contestu

AsturianuEusquera
Díxitelo la selmana pasadaEsan nizun joan den astean
Di-y les llavesGiltzak eman nizkion
Regalómo mio güelaAmonak oparitu zidan
Enseñónoslo’l profesorIrakasleak erakutsi zigun
Escribí-yos una cartaEskutitz bat idatzi nien
¿Por qué non me lo dixisti?Zergatik ez zenidan esan?

Verbos especiales con NOR-NORI-NORK pasáu

Delllos verbos cotidianos van cuasi siempre en NOR-NORI-NORK:

  • Esan zion — díxo-y
  • Eman zidan — diome
  • Galdetu zion — preguntó-y
  • Erantzun nion — contesté-y
  • Ekarri ziguten — truxéronnos
  • Erosi nion — merqué-y (a él/ella)

Mini-narración

Atzo Garazi etorri zen etxera. Ate ondoan zegoela, eman zidan opari bat: kafe-poltsatxo eder bat. Esan zidan Bilbon erosi zuela, kafetegi berezi batean. Eskerrak eman nizkion eta laster prestatu nion kafe bat berari ere. Lasai-lasai kontatu zidan azken aldian Donostian zegoela bizitzen.

Amiestu con NOR y NOR-NORK

Una narración A2 amesta los tres patrones:

FraseTipu
Etorri zenNOR pasáu
Eman zidanNOR-NORI-NORK pasáu
Esan zidanNOR-NORI-NORK pasáu
Erosi zuenNOR-NORK pasáu
Kontatu zidanNOR-NORI-NORK pasáu

Trucu: si la frase respuende a “¿qué fizo?” → NOR-NORK (dut/nuen). Si respuende a “¿qué-y fizo a quién?” → NOR-NORI-NORK (diot/nion). Si respuende a “¿qué-y pasó?” ensin acusativu → NOR (naiz/nintzen).

Trampes frecuentes

  1. Estrema zion (dio-y, pasáu) de zen (yera/taba, pasáu). Suenen asemeyao; el contestu y la presencia d’oxetu + destinatariu ayúdate.
  2. La negación va con ez delantre: Ez nion ezer esan (non-y dixi nada). Con oxetu negáu apaez -rik: Ez nion libururik eman.
  3. Pa falar a nivel A2 bástente nion, zion, zidan, nizun. Les demás caxelles reconócense al lleer.

Nota pedagóxica: la tabla NOR-NORI-NORK pasáu ye trupa, pero’l so rendimientu ye enorme: ábrete la narración con tres argumentos, que ye mui frecuente en cualquier historia. Si memorices un solu verbu modelu (por exemplu eman), les demás formes cálquense.

Ejercicios

"Eman zion liburua" significa…

¿Cómo se diz "Díxitelo"?

Diome un llibru = Liburu bat eman .

Tarxeta 1 de 11

(toca pa ver la traducción)

Empareya cada pallabra cola so traducción.