Saltar al contenido

A2 · Unidad 1

Aholkuak eta ukapena — consejos e imperativo negativo

~14 min

Esta lección integra los tres temas de la unidad: damos consejos, prohibiciones y recomendaciones para una vida sana. Vas a aprender el imperativo negativo y un puñado de fórmulas A2 muy productivas para opinar sobre lo que conviene hacer.

Imperativo negativo: ez + participio

La forma más sencilla y la que más usarás:

ez + participio

CastellanoEuskera
No fumesEz erre
No bebas alcoholEz edan alkoholik
No comas demasiadoEz gehiegi jan / Ez jan gehiegi
No te muevasEz mugitu
No gritesEz oihu egin
No tengas miedoEz izan beldurrik
No corrasEz korrika egin

El partitivo -rik aparece con frecuencia: ez edan alkoholik, ez izan beldurrik. Funciona como en castellano “no bebas (nada de) alcohol”. Lo viste de pasada en A1 y en A2 ya conviene reconocerlo.

Imperativo negativo enfático: ez ezazu

En textos más formales o cuando quieres enfatizar la prohibición, aparece la forma con ezazu:

CastellanoEuskera
No tomes estoEz ezazu hartu hau
No olvidesEz ezazu ahaztu
No abrasEz ezazu ireki

Esta forma se ve más en escritos, en carteles y en registro elevado. En el habla diaria ez hartu, ez ahaztu, ez ireki son perfectamente válidas y mucho más comunes.

Dar consejos: hobe duzu / komeni zaizu

Para A2, dos fórmulas que conviene memorizar como bloque:

Hobe duzu + -tzea — “es mejor que (tú)…”

CastellanoEuskera
Es mejor que descansesHobe duzu deskantsatzea
Es mejor que vayas prontoHobe duzu goiz joatea
Es mejor que no comas tantoHobe duzu hainbeste ez jatea

Más distante: hobe litzateke + -tzea — “sería mejor”.

Komeni zaizu / komeni da — “te conviene / conviene”

CastellanoEuskera
Te conviene andar másGehiago ibiltzea komeni zaizu
Conviene comer frutaFruta jatea komeni da
No te conviene fumarErretzea ez zaizu komeni

Otras fórmulas útiles

  • Garrantzitsua da + -tzea — Es importante…
  • Beharrezkoa da + -tzea — Es necesario…
  • Saiatu + -tzen — Intentar…
  • Onena da + -tzea — Lo mejor es…

Onena da goizean goiz altxatzea. — Lo mejor es levantarse pronto por la mañana.

Cómo dar consejos en cadena

Junta varias fórmulas: una recomendación + una prohibición + una explicación.

Bizimodu osasuntsua eduki nahi duzu? Hartu fruta egunero. Egin kirola astean hiru aldiz. Ez erre eta ez edan alkohol askorik. Eta gauean, saiatu zazpi-zortzi ordu lo egiten. Hobe duzu lasai egotea, urduri egotea baino.

Mini-diálogo: en la consulta de nutrición

— Olatz, gehiegi pisatzen duzu eta tentsioa altu daukazu. Aldatu egin behar duzu.

— Zer egin behar dut, mediku?

Hartu barazkiak egunero. Ez jan azukrea. Ez edan edari gasdunik. Saiatu astean lau aldiz paseatzen, gutxienez ordubete. Eta hobe duzu lo asko egitea: ez geratu gauean berandu arte.

Prohibiciones de cartel

Frases típicas que verás en bares, parques, autobuses:

  • EZ ERRE — No fumar
  • EZ UKITU — No tocar
  • ARRETA: ZAKURRA. EZ SARTU — Atención: perro. No entrar.
  • EZ OINEZ JOAN BIDEAREN ERDITIK — No camine por el centro de la calzada.
  • MESEDEZ, EZ EGIN ZARATARIK — Por favor, no hagáis ruido.

Nota cultural: en muchos pueblos vascos, los carteles públicos son bilingües o solo en euskera. Reconocer las prohibiciones más comunes (ez sartu, ez ukitu, ez erre, ez aparkatu) te ayuda a moverte con autonomía. Es un buen ejercicio: cuando pasees por una localidad euskaldun, intenta leer todos los carteles antes de mirar el castellano.

Ejercicios

"Ez erre" significa…

"Hobe duzu deskantsatzea" da…

No comas tanto = jan hainbeste.

Sería mejor andar más = Hobe litzateke gehiago .

Tarjeta 1 de 10

Empareja cada palabra con su traducción.