Saltar al conteníu
Esta traducción ta en beta: pue haber frases ensin traducir o gazapos.Informar en Feedback

A2 · Unidad 1

Aholkuak eta ukapena — conseyos y imperativu negativu

~14 min

Esta lleición integra los tres temes de la unidá: damos conseyos, prohibiciones y recomendaciones pa una vida sana. Vas aprender l’imperativu negativu y un puñáu de fórmules A2 bien productives pa opinar sobre lo que convien facer.

Imperativu negativu: ez + participiu

La forma más cenciella y la que más vas usar:

ez + participiu

CastellánEusquera
Nun fumesEz erre
Nun bebas alcoholEz edan alkoholik
Nun comas demasiaoEz gehiegi jan / Ez jan gehiegi
Nun te muevasEz mugitu
Nun berresEz oihu egin
Nun tengas mieuEz izan beldurrik
Nun corrasEz korrika egin

El partitivu -rik apaez con frecuencia: ez edan alkoholik, ez izan beldurrik. Funciona como en castellán “nun bebas (nada d’)alcohol”. Vístilo de pasada n’A1 y n’A2 yá convien reconocelo.

Imperativu negativu enfáticu: ez ezazu

En testos más formales o cuando quies enfatizar la prohibición, apaez la forma con ezazu:

CastellánEusquera
Nun tomes estoEz ezazu hartu hau
Nun escaezasEz ezazu ahaztu
Nun abrasEz ezazu ireki

Esta forma vese más n’escritos, en cartelos y en rexistru eleváu. Na fala diaria ez hartu, ez ahaztu, ez ireki son dafechu válides y muncho más comunes.

Dar conseyos: hobe duzu / komeni zaizu

P’A2, dos fórmules que convien memorizar como un bloque:

Hobe duzu + -tzea — “ye meyor que (tu)…”

CastellánEusquera
Ye meyor que fuelguesHobe duzu deskantsatzea
Ye meyor que vayas ceoHobe duzu goiz joatea
Ye meyor que nun comas tantoHobe duzu hainbeste ez jatea

Más distante: hobe litzateke + -tzea — “sería meyor”.

Komeni zaizu / komeni da — “conviénte / convien”

CastellánEusquera
Conviénte andar másGehiago ibiltzea komeni zaizu
Convien comer frutaFruta jatea komeni da
Nun te convien fumarErretzea ez zaizu komeni

Otres fórmules útiles

  • Garrantzitsua da + -tzea — Ye importante…
  • Beharrezkoa da + -tzea — Ye necesariu…
  • Saiatu + -tzen — Intentar…
  • Onena da + -tzea — Lo meyor ye…

Onena da goizean goiz altxatzea. — Lo meyor ye llevantase ceo pela mañana.

Cómo dar conseyos en cadena

Xunta delles fórmules: una recomendación + una prohibición + una esplicación.

Bizimodu osasuntsua eduki nahi duzu? Hartu fruta egunero. Egin kirola astean hiru aldiz. Ez erre eta ez edan alkohol askorik. Eta gauean, saiatu zazpi-zortzi ordu lo egiten. Hobe duzu lasai egotea, urduri egotea baino.

Minidiálogu: na consulta de nutrición

— Olatz, gehiegi pisatzen duzu eta tentsioa altu daukazu. Aldatu egin behar duzu.

— Zer egin behar dut, mediku?

Hartu barazkiak egunero. Ez jan azukrea. Ez edan edari gasdunik. Saiatu astean lau aldiz paseatzen, gutxienez ordubete. Eta hobe duzu lo asko egitea: ez geratu gauean berandu arte.

Prohibiciones de cartelu

Frases típiques que vas ver en chigres, parques, autobuses:

  • EZ ERRE — Nun fumar
  • EZ UKITU — Nun tocar
  • ARRETA: ZAKURRA. EZ SARTU — Atención: perru. Nun entrar.
  • EZ OINEZ JOAN BIDEAREN ERDITIK — Nun camine pel centru de la calzada.
  • MESEDEZ, EZ EGIN ZARATARIK — Por favor, nun faigáis ruíu.

Nota cultural: en munchos pueblos vascos, los cartelos públicos son billingües o solo n’eusquera. Reconocer les prohibiciones más comunes (ez sartu, ez ukitu, ez erre, ez aparkatu) ayúdate a movete con autonomía. Ye un bon exerciciu: cuando pases per una localidá euskaldun, intenta lleer tolos cartelos enantes de mirar el castellán.

Ejercicios

"Ez erre" significa…

"Hobe duzu deskantsatzea" ye…

Nun comas tanto = jan hainbeste.

Sería meyor andar más = Hobe litzateke gehiago .

Tarxeta 1 de 10

(toca pa ver la traducción)

Empareya cada pallabra cola so traducción.