O meu día (conta a túa rutina)

Esta lección une todo o da unidade: hora, momentos do día, verbos de rutina e frecuencia. O obxectivo é que poidas contar o teu día completo en euskera de principio a fin.

A pregunta clave: “Zer ordutan…?”

Pregunta	Galego
Zer ordutan esnatzen zara?	A que hora te espertas?
Zer ordutan jaikitzen zara?	A que hora te ergues?
Zer ordutan gosaltzen duzu?	A que hora almorzas?
Zer ordutan bazkaltzen duzu?	A que hora xantas?
Zer ordutan ateratzen zara etxetik?	A que hora saes da casa?
Zer ordutan afaltzen duzu?	A que hora ceas?
Zer ordutan oheratzen zara?	A que hora te deitas?

Atención ao cambio de auxiliar: esnatzen zara (NOR), pero gosaltzen duzu (NOR-NORK). Tócache ir notando a parella verbo + auxiliar.

”Ás X” — como dicilo

Para responder “ás (horas)”, colle a hora en plural e cambia -ak por -etan (cun -e- intercalado salvo nas que xa rematan en vogal):

Hora	”Ás…“
zazpiak (as sete)	zazpietan
zortziak	zortzietan
hamarrak	hamarretan
hamabiak	hamabietan
ordu bata (a unha)	ordu batean (singular, conserva a súa forma)
ordu biak	ordu bietan
bost eta erdiak	bost eta erdietan (ás cinco e media)
zortziak laurden gutxi	zortziak laurden gutxitan (ás oito menos cuarto)

Un día completo — modelo

Le este texto exemplo e fíxate en como se enlazan todas as pezas:

Ni goizeko zazpietan esnatzen naiz. Poliki-poliki altxatzen naiz eta komunera joaten naiz. Dutxa bat hartzen dut, arropa janzten dut eta sukaldera joaten naiz. Sukaldean gosaria prestatzen dut eta lasai-lasai gosaltzen dut. Ondoren, etxetik ateratzen naiz eta lanera joaten naiz. Eguerdiko ordu bietan bazkaltzen dut. Arratsaldean batzuetan zinemara joaten naiz, beste batzuetan lagunekin egoten naiz. Gauean, etxean afaltzen dut, telebista ikusten dut eta hamaiketan oheratzen naiz.

Tradución aproximada:

Eu espértome ás sete da mañá. Érgome amodiño e vou ao baño. Dúchome, vístome e vou á cociña. Na cociña preparo o almorzo e almorzo tranquilamente. Despois saio da casa e vou ao traballo. Ás dúas do mediodía xanto. Pola tarde ás veces vou ao cine, outras veces estou cos amigos. Pola noite, ceo na casa, vexo a tele e déitome ás once.

Constrúe o teu

Segue este modelo coa túa información real. É a mellor maneira de fixar o aprendido:

1. A que hora te espertas: Goizeko ___etan esnatzen naiz.
2. Que fas ao erguerte: … dutxatzen naiz / gosaltzen dut / …
3. Como vas ao traballo ou estudo: … oinez / autoz / autobusez joaten naiz.
4. Que fas pola tarde: Arratsaldean …
5. A que hora ceas e te deitas: Gaueko ___etan afaltzen dut eta ___etan oheratzen naiz.

Frases útiles para enlazar

• Lehenengo — primeiro
• Gero / Ondoren — logo, despois
• Eta gero — e logo
• Azkenik — finalmente
• Egunero — todos os días
• Batzuetan / Beste batzuetan — ás veces / outras veces
• Beti — sempre
• Inoiz ez — nunca

Nota cultural: en Euskal Herria moita xente xanta (bazkaldu) entre as 14:00 e as 15:00 e cea (afaldu) bastante tarde, sobre as 21:00-22:00. Hamaiketakoa — o xantar das once da mañá, xeralmente un pintxo ou bocadillo — é unha institución. Se vas a unha cuadrilla e ás 11h alguén di hamaiketakoa egitera goaz, xa sabes o que toca.