Momentos do día (goizean, arratsaldean, gauean)

As partes do día en euskera funcionan con dous sufixos clave: -(e)an (“en/por”) e -(e)ko (“de”) segundo para que os uses. O bo é que se combinan de maneira regular con todas as palabras.

As palabras base

Euskera	Galego
goiza	a mañá
eguerdia	o mediodía
arratsaldea	a tarde
iluntzea	o solpor
gaua	a noite

”Pola mañá / pola tarde” — locativo -(e)an

Para dicir cando (en que momento do día) ocorre algo, engade -(e)an á raíz:

Cando	Euskera
pola mañá	goizean
ao mediodía	eguerdian
pola tarde	arratsaldean
ao solpor	iluntzean
pola noite	gauean

Goizean kafea hartzen dut. — Pola mañá tomo café.

Arratsaldean lagunekin egoten naiz. — Pola tarde estou cos amigos.

Gauean lo egiten dut. — Pola noite durmo.

”Da mañá / da tarde” — sufixo -ko

Para precisar a que hora do día, antepós a palabra con -ko diante da hora:

Hora exacta	Euskera
as 8 da mañá	goizeko zortziak
as 12 do mediodía	eguerdiko hamabiak
as 5 da tarde	arratsaldeko bostak
as 9 da noite	gaueko bederatziak

Goizeko zazpietan esnatzen naiz. — Esperto ás sete da mañá.

Arratsaldeko hirurak dira. — Son as tres da tarde.

Marcadores temporais básicos

Estes vanche saír todos os días:

Euskera	Galego
gaur	hoxe
atzo	onte
bihar	mañá (día seguinte)
etzi	pasadomañá
orain	agora
gero	logo, despois
lehen	antes

Atención: ten coidado con bihar (o día seguinte, “mañá”) e goiza (a mañá, ata o mediodía). En galego usamos a mesma palabra, en euskera non.

Combinando todo

Bihar goizean lanera joango naiz. — Mañá pola mañá irei ao traballo.

Atzo arratsaldean zinemara joan ginen. — Onte pola tarde fomos ao cine.

Gaur gaueko hamarretan afalduko dut. — Hoxe ás dez da noite cearei.

Nota cultural: Euskal Herria é famosa polo seu iluntze — esa hora do solpor na que as cuadrillas saen de poteo (rolda de potes/zuritos). Non é a tarde nin a noite: é un momento do día con identidade propia.