Que hora é? (Zer ordu da?)

En euskera a hora constrúese co verbo izan (ser) e, agás no caso da “unha”, a hora vai sempre en plural. Literalmente: “son as cincos”, “son as oitos”. Soa raro ao principio, mais o patrón é moi regular.

A pregunta

Para preguntar a hora úsase Zer ordu da? (“que hora é?”).

— Zer ordu da?

— Zazpiak dira. (Son as sete.)

As horas en punto

Hora	Euskera
1:00	Ordu bata da
2:00	Ordu biak dira
3:00	Hirurak dira
4:00	Laurak dira
5:00	Bostak dira
6:00	Seiak dira
7:00	Zazpiak dira
8:00	Zortziak dira
9:00	Bederatziak dira
10:00	Hamarrak dira
11:00	Hamaikak dira
12:00	Hamabiak dira

Por que a unha e as dúas son especiais

• Ordu bata (a unha) é singular, así que se di con da: Ordu bata da.
• Ordu biak (as dúas) leva a palabra ordu diante porque biak soa podería confundirse — é a única hora onde moita xente engade “ordu” para máis claridade. As demais (a partir das tres) van soas: hirurak, laurak, bostak…

O sufixo -ak

De onde sae ese -ak final? É o plural euskérico (vístelo en gurasoak, aiton-amonak). Aquí tamén: bost (cinco) → bostak (“as cincos”) + dira (“son”).

Nota: moita xente conta a hora do día co reloxo de 12 horas, igual que en galego. Para distinguir a mañá ou a tarde abonda con engadir goizeko (da mañá) ou arratsaldeko (da tarde) diante: goizeko zortziak (as oito da mañá). Verémolo na lección 3.

Practica

Mira o reloxo do teu móbil agora mesmo e dío en voz alta. Se son as once: hamaikak dira. Se é a unha: ordu bata da. Faino durante toda a semana cada vez que mires o reloxo — é a mellor maneira de automatizalo.