Mój dzień (opowiedz o swojej rutynie)

Ta lekcja łączy wszystko z tego rozdziału: godziny, pory dnia, czasowniki związane z codziennymi czynnościami i określenia częstotliwości. Celem jest, abyś potrafił/a opowiedzieć o całym swoim dniu po baskijsku, od początku do końca.

Kluczowe pytanie: “Zer ordutan…?”

Pytanie	Polski
Zer ordutan esnatzen zara?	O której godzinie się budzisz?
Zer ordutan jaikitzen zara?	O której godzinie wstajesz?
Zer ordutan gosaltzen duzu?	O której godzinie jesz śniadanie?
Zer ordutan bazkaltzen duzu?	O której godzinie jesz obiad?
Zer ordutan ateratzen zara etxetik?	O której godzinie wychodzisz z domu?
Zer ordutan afaltzen duzu?	O której godzinie jesz kolację?
Zer ordutan oheratzen zara?	O której godzinie idziesz spać?

Zwróć uwagę na zmianę czasownika posiłkowego: esnatzen zara (NOR), ale gosaltzen duzu (NOR-NORK). Twoim zadaniem jest zacząć zauważać te pary: czasownik + czasownik posiłkowy.

”O godzinie X” — jak to powiedzieć

Aby odpowiedzieć “o (godzinie)”, weź godzinę w liczbie mnogiej i zamień -ak na -etan (z wstawionym -e-, z wyjątkiem tych, które już kończą się na samogłoskę):

Godzina	”O…“
zazpiak (siódma)	zazpietan
zortziak	zortzietan
hamarrak	hamarretan
hamabiak	hamabietan
ordu bata (pierwsza)	ordu batean (liczba pojedyncza, zachowuje swoją formę)
ordu biak	ordu bietan
bost eta erdiak	bost eta erdietan (o wpół do szóstej)
zortziak laurden gutxi	zortziak laurden gutxitan (za kwadrans ósma)

Cały dzień — wzór

Przeczytaj ten przykładowy tekst i zwróć uwagę, jak łączą się wszystkie elementy:

Ni goizeko zazpietan esnatzen naiz. Poliki-poliki altxatzen naiz eta komunera joaten naiz. Dutxa bat hartzen dut, arropa janzten dut eta sukaldera joaten naiz. Sukaldean gosaria prestatzen dut eta lasai-lasai gosaltzen dut. Ondoren, etxetik ateratzen naiz eta lanera joaten naiz. Eguerdiko ordu bietan bazkaltzen dut. Arratsaldean batzuetan zinemara joaten naiz, beste batzuetan lagunekin egoten naiz. Gauean, etxean afaltzen dut, telebista ikusten dut eta hamaiketan oheratzen naiz.

Przybliżone tłumaczenie:

Budzę się o siódmej rano. Wstaję powolutku i idę do łazienki. Biorę prysznic, ubieram się i idę do kuchni. W kuchni przygotowuję śniadanie i jem je spokojnie. Następnie wychodzę z domu i idę do pracy. O drugiej w południe jem obiad. Po południu czasem chodzę do kina, innym razem spędzam czas z przyjaciółmi. Wieczorem jem kolację w domu, oglądam telewizję i o jedenastej idę spać.

Zbuduj swój własny

Uzupełnij ten szablon swoimi danymi. To najlepszy sposób na utrwalenie materiału:

1. O której godzinie się budzisz: Goizeko ___etan esnatzen naiz.
2. Co robisz po wstaniu: … dutxatzen naiz / gosaltzen dut / …
3. Jak dojeżdżasz do pracy lub na studia: … oinez / autoz / autobusez joaten naiz.
4. Co robisz po południu: Arratsaldean …
5. O której godzinie jesz kolację i idziesz spać: Gaueko ___etan afaltzen dut eta ___etan oheratzen naiz.

Przydatne zwroty łączące

• Lehenengo — najpierw
• Gero / Ondoren — potem, później
• Eta gero — i potem
• Azkenik — wreszcie, na koniec
• Egunero — codziennie
• Batzuetan / Beste batzuetan — czasem / innym razem
• Beti — zawsze
• Inoiz ez — nigdy

Notka kulturowa: w Kraju Basków wiele osób je obiad (bazkaldu) między 14:00 a 15:00, a kolację (afaldu) dość późno, około 21:00-22:00. Hamaiketakoa — drugie śniadanie około jedenastej, zwykle pintxo lub kanapka — to prawdziwa instytucja. Jeśli jesteś z paczką znajomych (cuadrilla) i o 11:00 ktoś powie hamaiketakoa egitera goaz, już wiesz, o co chodzi.