Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

¿Cuándo? Marcadors temporals (gaur, atzo, gaur goizean)

~10 min

Pa contar bien lo que ha pasau, amenestes dir cuándo. Ista lección te da los marcadors que se combinan con o pasau recient pa fitar las accions en o tiempo.

Los marcadors basicos

EuskeraAragonés
gaurhue
atzoahiere
biharmaitín
etzipasau maitín
orainagora
oraintxeagora mesmo
lehenantis
gerodimpués, allora

Si t’has fixau, atzo (ahiere) y bihar (maitín) son dos parolas tan curtas que s’aprenden d’un golpe. Etzi (pasau maitín) ye una parola que l’aragonés no tien en una sola pieza — un chicot regalo de l’euskera.

Combinando con moments d’o día

Los marcadors se combinan con goizean, arratsaldean, gauean y companyía de la unidat anterior. La fórmula ye: marcador + parte d’o día.

EuskeraAragonés
gaur goizeanista maitinada / hue por la maitinada
gaur eguerdianhue a meyodía
gaur arratsaldeanista tardada
gaur gaueanista nuei
atzo goizeanahiere por la maitinada
atzo arratsaldeanahiere a la tardada
atzo gaueananuei
bihar goizeanmaitín por la maitinada

Pareta cuenta: gaur gauean ye “ista nuei” (la nuei que tiens por debant u la que yes vivindo); atzo gauean ye “anuei”. L’euskera distingue muit claro.

Freqüencia y vegadas

EuskeraAragonés
behinuna vegada
bi aldizdos vegadas
hiru aldiztres vegadas
askotana sobén, muitas vegadas
batzuetana vegadas
inoiz eznunca
gaur goizetikdende ista maitinada
aste honetanista semana
hilabete honetaniste mes

Frases con pasau recient y marcadors

Gaur goizean lanera joan naiz autoz. — Ista maitinada he iu a o treballo en auto.

Gaur arratsaldean Mikelekin egon naiz. — Ista tardada he estau con Mikel.

Gaur oso berandu esnatu naiz. — Hue m’he dispertau muit tardi.

Gaur eguerdian etxean bazkaldu dut. — Hue a meyodía he chentau en casa.

Aste honetan bi aldiz egon naiz zinean. — Ista semana he estau dos vegadas en o cine.

L’orden de la frase

En euskera l’orden tipico d’una frase con marcador temporal ye:

CUÁNDO + ÁN + QUÉ + VERBO

Gaur goizean + euskaltegian + euskara + ikasi dut. — Ista maitinada he estudiau euskera en l’euskaltegi.

No ye la sola posibilidat — l’euskera permite mover los elementos pa enfatizar — pero si sigues iste orden no te trafucas.

Mini-charrada

— Eta gaur zer egin duzu, Maialen?

Gaur goizean lanera joan naiz oinez. Eguerdian lagunekin bazkaldu dut tabernan. Arratsaldean etxera bueltatu naiz eta liburua irakurri dut. Gauean ez dut afaldu, asko jan baitut bazkarian.

Nota: gaur abarca tot o día d’hue. Si quiers precisar, anyade lo momento (gaur goizean, gaur arratsaldean). En charradas correntes, Zer egin duzu gaur? s’entiende como “¿qué has feito hue en cheneral?”.

Ejercicios

"Atzo arratsaldean" significa…

Quiers dir "Ista maitinada he almorzau en casa". ¿Cómo lo dices?

Distingue: "askotan" vs "behin". ¿Qué quieren dir?

Pasau maitín = (replena la parola).

Empareya cada parola con la suya traducción.

Tarcheta 1 de 18