Kiedy? Wyrażenia czasu (gaur, atzo, gaur goizean)

Żeby dobrze opowiedzieć, co się wydarzyło, musisz powiedzieć kiedy. Ta lekcja daje ci wyrażenia, które łączą się z czasem przeszłym niedawnym, aby umiejscowić czynności w czasie.

Podstawowe wyrażenia

Euskera	Polski
gaur	dziś
atzo	wczoraj
bihar	jutro
etzi	pojutrze
orain	teraz
oraintxe	właśnie teraz
lehen	wcześniej
gero	później, potem

Jeśli zwróciłeś uwagę, atzo (wczoraj) i bihar (jutro) to dwa słowa tak krótkie, że uczy się ich od ręki. Etzi (pojutrze) to słowo, którego polski nie ma w jednym kawałku — mały prezent od euskery.

Łączenie z porami dnia

Wyrażenia łączą się z goizean, arratsaldean, gauean i resztą z poprzedniej jednostki. Wzór jest taki: wyrażenie + pora dnia.

Euskera	Polski
gaur goizean	dziś rano
gaur eguerdian	dziś w południe
gaur arratsaldean	dziś po południu
gaur gauean	dziś w nocy
atzo goizean	wczoraj rano
atzo arratsaldean	wczoraj po południu
atzo gauean	wczoraj w nocy
bihar goizean	jutro rano

Uwaga: gaur gauean to “dziś w nocy” (noc, którą masz przed sobą lub którą właśnie przeżywasz); atzo gauean to “wczoraj w nocy”. Euskera rozróżnia to bardzo wyraźnie.

Częstotliwość i liczba razy

Euskera	Polski
behin	raz
bi aldiz	dwa razy
hiru aldiz	trzy razy
askotan	często, wiele razy
batzuetan	czasami
inoiz ez	nigdy
gaur goizetik	od dziś rana
aste honetan	w tym tygodniu
hilabete honetan	w tym miesiącu

Zdania z czasem przeszłym niedawnym i wyrażeniami

Gaur goizean lanera joan naiz autoz. — Dziś rano pojechałem do pracy samochodem.

Gaur arratsaldean Mikelekin egon naiz. — Dziś po południu byłem z Mikelem.

Gaur oso berandu esnatu naiz. — Dziś obudziłem się bardzo późno.

Gaur eguerdian etxean bazkaldu dut. — Dziś w południe zjadłem obiad w domu.

Aste honetan bi aldiz egon naiz zinean. — W tym tygodniu byłem dwa razy w kinie.

Szyk zdania

W euskerze typowy szyk zdania z wyrażeniem czasu jest taki:

KIEDY + GDZIE + CO + CZASOWNIK

Gaur goizean + euskaltegian + euskara + ikasi dut. — Dziś rano uczyłem się euskery w euskaltegi.

To nie jedyna możliwość — euskera pozwala przesuwać elementy, by coś podkreślić — ale jeśli trzymasz się tego szyku, nie pomylisz się.

Mini-rozmowa

— Eta gaur zer egin duzu, Maialen?

— Gaur goizean lanera joan naiz oinez. Eguerdian lagunekin bazkaldu dut tabernan. Arratsaldean etxera bueltatu naiz eta liburua irakurri dut. Gauean ez dut afaldu, asko jan baitut bazkarian.

Notatka: gaur obejmuje cały dzisiejszy dzień. Jeśli chcesz uściślić, dodaj porę (gaur goizean, gaur arratsaldean). W zwykłych rozmowach Zer egin duzu gaur? rozumie się jako “co robiłeś dziś w ogóle?”.