O mío barrio (lección integradora)

Ista lección aplega tot o d’a unidat: vocabulario de puestos, locativo -(e)an, posicions espacials (aurrean, ondoan…), y a distinción existir / ubicar-se (badago / dago). Quan remates, podrás describir o tuyo barrio u lugar con frases reals.

O esquema d’una descripción

Una descripción tipica de barrio u lugar sigue ista orden:

1. Cómo ye o puesto (mida, caracter): Nire auzoa txikia eta polita da.
2. Qué bi ha y qué no bi ha: Auzoan badago liburutegia, baina ez dago zinemarik.
3. An ye cada cosa important: Liburutegia plazaren ondoan dago.
4. An vives tu y con qui: Ni Maialenen ondoan bizi naiz, etxe txiki batean.

Vocabulario de descripción

Basco	Aragonés
handi	gran
txiki	chico
ertain	meyano
polit	poliu
itsusi	fiero
zaharra	viello
berria	nuevo
lasai	tranquilo
jendetsu	con muita chent
modernoa	moderno
erdigunean	en o centro
kanpoaldean	en as afueras

Recuerda: os adchectivos en basco van dezaga d’o substantivo y se les anyade l’articlo -a. Auzo + handi + a → auzo handia (“o barrio gran”); auzo + txiki + a → auzo txikia.

Combinar-lo tot: eixemplo modelo

Ni Iruñean bizi naiz, Txantrea auzoan. Auzoa ez da oso handia, baina lasaia eta polita da. Auzoan badago supermerkatu txiki bat, bi taberna eta okindegi bat. Eskola plazaren ondoan dago, eta liburutegia eskolaren atzean. Parkea handia da, eta umeentzat oso ona. Auzoan ez dago zinemarik, baina hori ez da arazoa: zinema erdigunean dago, eta gertu dago. Nire etxea bigarren solairuan dago, kale lasai batean.

Traducción libre:

Vivo en Pamplona, en o barrio Txantrea. O barrio no ye guaire gran, pero ye tranquilo y poliu. En o barrio bi ha un supermercaú chico, dos tabiernas y una panadería. A escuela ye a o costau d’a plaza, y a biblioteca dezaga d’a escuela. O parque ye gran, y muit bueno ta os ninos. En o barrio no bi ha cine, pero ixo no ye un problema: o cine ye en o centro, y ye amán. A mía casa ye en o segundo piso, en una carrera tranquila.

Preguntas que te ferán

Pregunta	Tipo de respuesta
Non bizi zara?	Puesto + locativo: X-(e)an bizi naiz.
Nolakoa da zure auzoa?	Adchectivos: Polita da, txikia da…
Zer dago zure auzoan?	Existencia: Badago…, badaude…
Ba al dago tabernarik?	Sí/no: Bai, badago / Ez, ez dago tabernarik.
Non dago liburutegia?	Posición: Plazaren ondoan dago.

O tuyo turno

Imachina que o tuyo companyero/a no conoixe o tuyo barrio. Describe:

1. Cómo se diz y an ye.
2. Si ye gran u chico, antigo u moderno.
3. Qué tres puestos bi ha (con badago / badaude).
4. Qué tres cosas no bi ha (con ez dago … rik).
5. An ye a tuya casa concretament (carrera, planta, a o costau de qué).

Nota cultural: muitos barrios y lugars bascos tienen como referencia o frontoia (frontón) y a eliza (ilesia), normalment un a o costau de l’atro y amán d’a plaza principal. Si o tuyo barrio tiene plaza, frontón u ilesia, ye a millor referencia ta orientar a belún.