Eth mèn quartièr (leccion integradora)

Aguesta leccion amasse tot çò dera unitat: vocabulari de lòcs, locatiu -(e)an, posicions espaciaus (aurrean, ondoan…), e era distincion existir / èster plaçat (badago / dago). Quan acabes, poderàs descríuer eth tòn quartièr o pòble damb frases reaus.

Er esquema d’ua descripcion

Ua descripcion tipica de quartièr o pòble seguís aguest orde:

1. Com ei eth lòc (grandor, caractèr): Nire auzoa txikia eta polita da.
2. Qué i a e qué non i a: Auzoan badago liburutegia, baina ez dago zinemarik.
3. A on ei cada causa importanta: Liburutegia plazaren ondoan dago.
4. A on viues tu e damb qui: Ni Maialenen ondoan bizi naiz, etxe txiki batean.

Vocabulari de descripcion

Basc	Aranés
handi	gran
txiki	petit
ertain	mejan
polit	polit
itsusi	lèd
zaharra	vielh
berria	nòu
lasai	tranquil
jendetsu	damb fòrça gent
modernoa	modèrne
erdigunean	en centre
kanpoaldean	as afòres

Recòrda: es adjectius en basc van darrèr deth substantiu e se les hig er article -a. Auzo + handi + a → auzo handia (“eth quartièr gran”); auzo + txiki + a → auzo txikia.

Combinar-ho tot: exemple modèl

Ni Iruñean bizi naiz, Txantrea auzoan. Auzoa ez da oso handia, baina lasaia eta polita da. Auzoan badago supermerkatu txiki bat, bi taberna eta okindegi bat. Eskola plazaren ondoan dago, eta liburutegia eskolaren atzean. Parkea handia da, eta umeentzat oso ona. Auzoan ez dago zinemarik, baina hori ez da arazoa: zinema erdigunean dago, eta gertu dago. Nire etxea bigarren solairuan dago, kale lasai batean.

Traduccion liura:

Vivi en Pamplona, en quartièr de Txantrea. Eth quartièr non ei fòrça gran, mès ei tranquil e polit. En quartièr i a un petit supermercat, dues tavèrnes e un forn de pan. Era escòla ei ath costat dera plaça, e era bibliotèca darrèr dera escòla. Eth parc ei gran, e fòrça bon entàs mainatges. En quartièr non i a cap de cinèma, mès açò non ei un problèma: eth cinèma ei en centre, e ei apròp. Mèn ostau ei en dusau solèr, en ua carrèra tranquilla.

Qüestions que te haràn

Qüestion	Tipe de responsa
Non bizi zara?	Lòc + locatiu: X-(e)an bizi naiz.
Nolakoa da zure auzoa?	Adjectius: Polita da, txikia da…
Zer dago zure auzoan?	Existéncia: Badago…, badaude…
Ba al dago tabernarik?	Òc/non: Bai, badago / Ez, ez dago tabernarik.
Non dago liburutegia?	Posicion: Plazaren ondoan dago.

Eth tòn torn

Imagina qu’eth tòn companh/a non coneish eth tòn quartièr. Descriu:

1. Com se nòme e a on ei.
2. S’ei gran o petit, antic o modèrne.
3. Quini tres lòcs i a (damb badago / badaude).
4. Quines tres causes non i a (damb ez dago … rik).
5. A on ei eth tòn ostau concretament (carrèra, solèr, ath costat de qué).

Nòta culturau: fòrça quartièrs e pòbles bascos an coma referéncia eth frontoia (fronton) e era eliza (glèisa), normaument un ath costat der aute e apròp dera plaça principau. S’eth tòn quartièr a plaça, fronton o glèisa, ei era melhor referéncia entà orientar a bèth un.