El mio barriu (lección integradora)
Esta lección axunta tolo de la unidá: vocabulariu de llugares, llocativu -(e)an, posiciones espaciales (aurrean, ondoan…), y la distinción esistir / allugase (badago / dago). Cuando termines, vas poder describir el to barriu o pueblu con frases reales.
L’esquema d’una descripción
Una descripción típica de barriu o pueblu sigue esti orde:
- Cómo ye el llugar (tamañu, calter): Nire auzoa txikia eta polita da.
- Qué hai y qué nun hai: Auzoan badago liburutegia, baina ez dago zinemarik.
- Ónde ta cada cosa importante: Liburutegia plazaren ondoan dago.
- Ónde vives tu y con quién: Ni Maialenen ondoan bizi naiz, etxe txiki batean.
Vocabulariu de descripción
| Euskera | Asturianu |
|---|---|
| handi | grande |
| txiki | pequeñu |
| ertain | medianu |
| polit | guapu |
| itsusi | feu |
| zaharra | vieyu |
| berria | nuevu |
| lasai | tranquilu |
| jendetsu | con muncha xente |
| modernoa | modernu |
| erdigunean | nel centru |
| kanpoaldean | nes afueres |
Acuérdate: los axetivos n’euskera van detrás del sustantivu y añádeseyos l’artículu
-a. Auzo + handi + a → auzo handia (“el barriu grande”); auzo + txiki + a → auzo txikia.
Combinar too: exemplu modelu
Ni Iruñean bizi naiz, Txantrea auzoan. Auzoa ez da oso handia, baina lasaia eta polita da. Auzoan badago supermerkatu txiki bat, bi taberna eta okindegi bat. Eskola plazaren ondoan dago, eta liburutegia eskolaren atzean. Parkea handia da, eta umeentzat oso ona. Auzoan ez dago zinemarik, baina hori ez da arazoa: zinema erdigunean dago, eta gertu dago. Nire etxea bigarren solairuan dago, kale lasai batean.
Traducción llibre:
Vivo en Pamplona, nel barriu Txantrea. El barriu nun ye pergrande, pero ye tranquilu y guapu. Nel barriu hai un supermercáu pequeñu, dos bares y una panadería. La escuela ta al llau de la plaza, y la biblioteca detrás de la escuela. El parque ye grande, y perbonu pa los neños. Nel barriu nun hai cine, pero eso nun ye problema: el cine ta nel centru, y queda cerca. La mio casa ta nel segundu pisu, nuna cai tranquila.
Entrugues que te van facer
| Entruga | Triba de respuesta |
|---|---|
| Non bizi zara? | Llugar + llocativu: X-(e)an bizi naiz. |
| Nolakoa da zure auzoa? | Axetivos: Polita da, txikia da… |
| Zer dago zure auzoan? | Esistencia: Badago…, badaude… |
| Ba al dago tabernarik? | Sí/non: Bai, badago / Ez, ez dago tabernarik. |
| Non dago liburutegia? | Posición: Plazaren ondoan dago. |
El to turnu
Imaxina que la to compañera o”l to compañeru nun conoz el to barriu. Describi:
- Cómo se llama y ónde ta.
- Si ye grande o pequeñu, antiguu o modernu.
- Qué tres llugares hai (con badago / badaude).
- Qué tres coses nun hai (con ez dago … rik).
- Ónde ta la to casa concretamente (cai, planta, al llau de qué).
Nota cultural: munchos barrios y pueblos vascos tienen como referencia el frontoia (frontón) y la eliza (ilesia), davezu unu al llau del otru y cerca de la plaza principal. Si”l to barriu tien plaza, frontón o ilesia, ye la meyor referencia p’orientar a daquién.
Ejercicios
Quies dicir "El mio barriu ye pequeñu y guapu". ¿Cómo lo dices?
"Nel mio barriu hai un parque grande" dizse:
Vivo cerca del centru = Erdigunetik gertu naiz.
Nel mio pueblu nun hai hospital = Nire herrian ez dago ospitale .
¿Qué entruga fai daquién que quier saber ónde ta la panadería?