¿Ónde ta? — el casu NON
Yá conoces el sufixu -(e)an de la lección “Ónde vives” (Bilbon bizi naiz). Equí aplicámoslu al barriu: ónde ta cada cosa.
La entruga: Non dago…?
Pa entrugar ¿ónde ta…? usamos:
- Non dago …? — ¿Ónde ta + (suxetu singular)?
- Non daude …? — ¿Ónde tán + (suxetu plural)?
- Non zaude? — ¿Ónde tas (tu)?
- Non nago? — ¿Ónde toi?
El verbu ye egon (“tar”), que yá viesti nos saludos. Alcuérdate de les formes:
| Persona | Forma |
|---|---|
| ni | nago |
| zu | zaude |
| hura | dago |
| gu | gaude |
| zuek | zaudete |
| haiek | daude |
La rempuesta: llugar + -(e)an + dago
Pa dicir ónde ta daqué, amiesta’l sufixu -(e)an al llugar:
| Final del llugar | Patrón | Exemplu |
|---|---|---|
| -a (orgánica, como Donostia) | + n | Donostia → Donostian |
| Vocal ensin -a final (mendi, kale-) | + an | mendi → mendian |
| Consonante (Madril, lur) | + en (nomes propios) / + ean (nomes comunes) | Madril → Madrilen; lur → lurrean |
Avisu pa pallabres como kale (cai): cuando lleven l’artículu kalea (“la cai”), quítase la
-adel artículu enantes d’amestar el sufixu: kalea → kale-an = kalean (“na cai”).
Exemplos completos
- Botika kalean dago. — La farmacia ta na cai.
- Liburuak mahaian daude. — Los llibros tán na mesa.
- Ikaslea ikasgelan dago. — L’alumnu ta na aula.
- Aita tabernan dago. — Pá ta nel bar.
- Ni euskaltegian nago. — Yo toi nel euskaltegi.
- Bilbo Bizkaian dago. — Bilbao ta en Bizkaia.
Mini-diálogu
— Aupa! Non dago liburutegia? — ¡Hola! ¿Ónde ta la biblioteca?
— Liburutegia plazan dago, eskolaren ondoan. — La biblioteca ta na plaza, al pie de la escuela.
— Eskerrik asko!
Truco: non = “ónde” n’euskera. Cualquier rempuesta a non…? lleva un sustantivu con sufixu
-(e)ano un alverbiu de llugar (hemen, hor, han — vaslos ver na lección siguiente).
Ejercicios
¿Cómo se diz "El bar ta na cai"?
Donostia + locativu (en Donostia) = Donostia .
Madril (Madrid) + locativu = Madril .
Entruga: "¿Ónde ta la farmacia?" = dago botika?
"Banketxean nago" significa…