Saltar al conteníu
Esta traducción ta en beta: pue haber frases ensin traducir o gazapos.Informar en Feedback

A1 · Unidad 1

¿Hai…? — esistencia con bada/badago

~12 min

N’asturianu usamos un solu verbu, “haber/tar”, pa dos idees distintes: esistir (“¿hai una farmacia nel barriu?”) y allugase (“la farmacia ta na cai Mayor”). L’eusquera estrema mui claramente estes dos coses, y ye daqué que convien afitar ceo.

Esistir vs tar

IdeaPatrón n’eusqueraExemplu
Esistir (“hai”)bada(go) + sustantivu en partitivuAuzoan badago tabernarik? — ¿Hai dalgún chigre nel barriu?
Tar (allugase)sustantivu concretu + llugar + dagoTaberna kalean dago. — El chigre ta na cai.

Cuando preguntes si daqué esiste (non ónde ta, sinón si hai), usa’l patrón con bada(go).

La pregunta: Ba al dago…?

Les dos formes son frecuentes:

  • Ba al dago + X-rik? — forma estándar (cola partícula interrogativa al).
  • Bada(go) + X-rik? — forma cotidiana, ensin al.

Exemplos:

  • Ba al dago botikarik herrian? — ¿Hai farmacia nel pueblu?
  • Badago supermerkaturik auzoan? — ¿Hai supermercáu nel barriu?
  • Ba al dago komun publikorik? — ¿Hai baños públicos?

La respuesta afirmativa

Pa responder “sí, hai” contéstase cola fusión bai, badago:

  • Bai, badago. — Sí, hai (unu).
  • Bai, badaude. — Sí, hai (varios).

Y puédese ampliar:

  • Bai, badago botika handi bat eskolaren ondoan. — Sí, hai una farmacia grande al llau de la escuela.

La respuesta negativa: -rik

Pa dicir “non hai” usamos el partitivu -rik sobre’l sustantivu:

EusqueraAsturianu
Ez dago tabernarik.Non hai chigre(s).
Ez dago supermerkaturik.Non hai supermercáu.
Ez dago kafetegirik.Non hai cafetería.
Ez dago komun publikorik.Non hai baños públicos.

El sufixu -rik (o -ik tres consonante) ye’l “partitivu”: marca un sustantivu indefiníu en preguntes y negaciones. Verémoslo tamién con otros verbos (Ez dut anaiarik — “non tengo hermanos”).

Cuando yá sabes qu’esiste — pregunta pol allugamientu

Una vez que te confirmen qu’esiste, lo natural ye preguntar ónde ta, y ehí cambies al patrón de la lleición anterior:

Ba al dago kutxazain automatikorik herrian? — ¿Hai un caxeru automáticu nel pueblu?

Bai, badago. — Sí, hai.

Non dago? — ¿Ónde ta?

Banketxearen ondoan dago. — Ta al llau del bancu.

Mini-diálogu completu

Egun on, barkatu! Auzoan ba al dago liburutegirik?

Bai, badago.

Eta non dago?

Plazaren ondoan, eskolaren atzean.

Eskerrik asko! Eta kafetegirik?

Ez, hemen ez dago kafetegirik, baina taberna bat badago.

Trucu mnemotécnicu: pa esistir piensa “ba” (= “hai”) + dago/daude. Pa tar piensa solo en dago/daude normales. Y el -rik apaez casi siempre que digas o preguntes por daqué de forma indefinida.

Ejercicios

¿Cómo preguntes "¿Hai un chigre nel barriu?"

"Ez dago supermerkaturik" significa…

Sí, hai = Bai, .

Negación: Equí non hai panadería = Hemen ez dago okindegi .

Diferencia clave ente "dago" y "badago":

Tarxeta 1 de 10

(toca pa ver la traducción)

Empareya cada pallabra cola so traducción.