Saltar al conteníu
Esta traducción ta en beta: pue haber frases ensin traducir o gazapos.Informar en Feedback

A1 · Unidá 5

¿Hai…? — esistencia con bada/badago

~12 min

N’asturianu usamos un solu verbu, “haber/tar”, pa dos idees distintes: esistir (“¿hai una farmacia nel barriu?”) y allugase (“la farmacia ta na cai Mayor”). L’eusquera estrema mui claramente estes dos coses, y ye daqué que convien afitar ceo.

Esistir vs tar

IdeaPatrón n’eusqueraExemplu
Esistir (“hai”)bada(go) + sustantivu en partitivuAuzoan badago tabernarik? — ¿Hai dalgún chigre nel barriu?
Tar (allugase)sustantivu concretu + llugar + dagoTaberna kalean dago. — El chigre ta na cai.

Cuando preguntes si daqué esiste (non ónde ta, sinón si hai), usa’l patrón con bada(go).

La pregunta: Ba al dago…?

Les dos formes son frecuentes:

  • Ba al dago + X-rik? — forma estándar (cola partícula interrogativa al).
  • Bada(go) + X-rik? — forma cotidiana, ensin al.

Exemplos:

  • Ba al dago botikarik herrian? — ¿Hai farmacia nel pueblu?
  • Badago supermerkaturik auzoan? — ¿Hai supermercáu nel barriu?
  • Ba al dago komun publikorik? — ¿Hai baños públicos?

La respuesta afirmativa

Pa responder “sí, hai” contéstase cola fusión bai, badago:

  • Bai, badago. — Sí, hai (unu).
  • Bai, badaude. — Sí, hai (varios).

Y puédese ampliar:

  • Bai, badago botika handi bat eskolaren ondoan. — Sí, hai una farmacia grande al llau de la escuela.

La respuesta negativa: -rik

Pa dicir “non hai” usamos el partitivu -rik sobre’l sustantivu:

EusqueraAsturianu
Ez dago tabernarik.Non hai chigre(s).
Ez dago supermerkaturik.Non hai supermercáu.
Ez dago kafetegirik.Non hai cafetería.
Ez dago komun publikorik.Non hai baños públicos.

El sufixu -rik (o -ik tres consonante) ye’l “partitivu”: marca un sustantivu indefiníu en preguntes y negaciones. Verémoslo tamién con otros verbos (Ez dut anaiarik — “non tengo hermanos”).

Cuando yá sabes qu’esiste — pregunta pol allugamientu

Una vez que te confirmen qu’esiste, lo natural ye preguntar ónde ta, y ehí cambies al patrón de la lleición anterior:

— Ba al dago kutxazain automatikorik herrian? — ¿Hai un caxeru automáticu nel pueblu?

— Bai, badago. — Sí, hai.

— Non dago? — ¿Ónde ta?

— Banketxearen ondoan dago. — Ta al llau del bancu.

Mini-diálogu completu

— Egun on, barkatu! Auzoan ba al dago liburutegirik?

— Bai, badago.

— Eta non dago?

— Plazaren ondoan, eskolaren atzean.

— Eskerrik asko! Eta kafetegirik?

— Ez, hemen ez dago kafetegirik, baina taberna bat badago.

Trucu mnemotécnicu: pa esistir piensa “ba” (= “hai”) + dago/daude. Pa tar piensa solo en dago/daude normales. Y el -rik apaez casi siempre que digas o preguntes por daqué de forma indefinida.

Exercicios

¿Cómo preguntes "¿Hai un chigre nel barriu?"

"Ez dago supermerkaturik" quier dicir…

Sí, hai = Bai, .

Negación: Equí non hai panadería = Hemen ez dago okindegi .

Diferencia clave ente "dago" y "badago":

Tarxeta 1 de 10

(toca pa ver la traducción)

Empareya cada pallabra cola so traducción.