Verbo egon e estados pasaxeiros

En éuscaro hai dous verbos onde en galego usamos un só. Xa coñeces izan (“ser/estar” para calidades). Agora é a quenda de egon, que se traduce como “estar” cando falamos de estados pasaxeiros: como está alguén hoxe, agora mesmo, neste momento.

O paradigma de egon

Pronome	Egon	Galego
ni	nago	estou
hi	hago	estás (informal, non a usamos en A1)
zu	zaude	estás
hura	dago	está
gu	gaude	estamos
zuek	zaudete	estades
haiek	daude	están

Fíxate en que xa viches algunhas destas formas: en zer moduz? a resposta natural é ondo nago (“estou ben”). As terminacións parécense ás de izan (-zu / -zue / -de) pero a raíz é distinta (nag-, daud-).

Estados típicos: sen -a final

A gran trampa: cando un adxectivo vai con egon, NON leva o -a final. Compara:

• Izan (calidade estable): Eu alegre son → Ni alaia naiz. (con -a)
• Egon (estado pasaxeiro): Eu estou contenta hoxe → Ni pozik nago. (sen -a)

Estado	Galego
pozik	contento, contenta
triste	triste
nekatuta	cansado/a
haserre	anoxado/a
lasai	tranquilo (neste momento)
urduri	nervioso (agora mesmo)
gaixorik	doente
ondo	ben
gaizki	mal

Algúns destes levan formas rematadas en -ik (pozik, gaixorik) ou -ta (nekatuta, ezkonduta); outros son adverbios (ondo, gaizki); outros directamente palabras invariables (haserre, triste). Ningún leva o -a típico dos adxectivos con izan.

Frases típicas

• Ni pozik nago. — Estou contenta.
• Maialen triste dago. — Maialen está triste.
• Zu nekatuta zaude? — Estás cansado?
• Gu haserre gaude. — Estamos anoxados.
• Haiek gaixorik daude. — Eles están doentes.

Preguntar polo estado

• Nola zaude? — Como estás?
• Zer moduz? — Que tal? (o máis coloquial)
• Ondo, eskerrik asko. Eta zu? — Ben, grazas. E ti?
• Nekatuta nago. — Estou cansado.
• Pixka bat gaixorik nago. — Estou un pouco doente.

Egon tamén localiza

Á parte dos estados, egon úsase para dicir onde está alguén ou algo:

• Etxean nago. — Estou na casa.
• Maialen lanean dago. — Maialen está no traballo.
• Liburuak mahaian daude. — Os libros están na mesa.

Isto solápase con izan de xeito curioso: Ni ikaslea naiz (“son estudante” = profesión, calidade), pero Ni ikastetxean nago (“estou na escola” = localización). Na próxima lección vémolo en contraste.