Saltar al conteníu
Esta traducción ta en beta: pue haber frases ensin traducir o gazapos.Informar en Feedback

A1 · Unidad 1

Verbu egon y estaos pasaxeros

~11 min

En vascu hai dos verbos onde en castellán usamos namás ún. Yá conoces izan (“ser/tar” pa cualidaes). Agora toca egon, que se traduz como “tar” cuando falamos d’estaos pasaxeros: cómo ta daquién güei, agora mesmo, nesti momentu.

El paradigma d’egon

PronomeEgonAsturianu
ninagotoi
hihagotas (informal, nun lu usamos n’A1)
zuzaudetas
huradagota
gugaudetamos
zuekzaudetetais
haiekdaudetán

Fíxate que yá visti dalgunes d’estes formes: en zer moduz? la rempuesta natural ye ondo nago (“toi bien”). Les terminaciones aseméyense a les de izan (-zu / -zue / -de) pero’l raigañu ye distintu (nag-, daud-).

Estaos típicos: ensin -a final

La gran trampa: cuando un axetivu va con egon, NUN lleva la -a final. Compara:

  • Izan (cualidá estable): Ni alegre soyNi alaia naiz. (con -a)
  • Egon (estáu pasaxeru): Yo estoy contenta hoyNi pozik nago. (ensin -a)
EstáuAsturianu
pozikcontentu, contenta
tristemurniu, murnia
nekatutacansáu/ada
haserreenoxáu/ada
lasaitranquilu (nesti momentu)
urdurinerviosu (agora mesmo)
gaixorikamaláu
ondobien
gaizkimal

Dalgunos d’estos lleven formes terminaes en -ik (pozik, gaixorik) o -ta (nekatuta, ezkonduta); otros son alverbios (ondo, gaizki); otros direutamente pallabres invariables (haserre, triste). Nengún lleva la -a típica de los axetivos con izan.

Frases típiques

  • Ni pozik nago. — Toi contenta.
  • Maialen triste dago. — Maialen ta murnia.
  • Zu nekatuta zaude? — ¿Tas cansáu?
  • Gu haserre gaude. — Tamos enoxaos.
  • Haiek gaixorik daude. — Ellos tán amalaos.

Preguntar pol estáu

  • Nola zaude? — ¿Cómo tas?
  • Zer moduz? — ¿Qué tal? (lo más coloquial)
  • Ondo, eskerrik asko. Eta zu? — Bien, gracies. ¿Y tu?
  • Nekatuta nago. — Toi cansáu.
  • Pixka bat gaixorik nago. — Toi un poco amaláu.

Egon tamién llocaliza

Amás d’estaos, egon úsase pa dicir ónde ta daquién o daqué:

  • Etxean nago. — Toi en casa.
  • Maialen lanean dago. — Maialen ta nel trabayu.
  • Liburuak mahaian daude. — Los llibros tán na mesa.

Esto solápase con izan de manera curiosa: Ni ikaslea naiz (“soi estudiante” = oficiu, cualidá), pero Ni ikastetxean nago (“toi na escuela” = allugamientu). Na próxima lleición vemuslo en contraste.

Ejercicios

¿Cuál ye la forma d'"egon" pa "yo"?

Quies dicir "Toi cansada". ¿Cuál ye la forma natural?

Maialen pozik . (Maialen ta contenta)

Gu nekatuta . (Nós tamos cansaos)

Tarxeta 1 de 17

(toca pa ver la traducción)

Empareya cada pallabra cola so traducción.