Saltar al conteníu
Esta traducción ta en beta: pue haber frases ensin traducir o gazapos.Informar en Feedback

A1 · Unidad 1

Verbu egon y estaos pasaxeros

~11 min

En euskera hai dos verbos onde en asturianu usamos namái ún. Yá conoces izan (“ser/tar” pa cualidaes). Agora toca egon, que se traduz como “tar” cuando falamos d’estaos pasaxeros: cómo ta daquién güei, agora mesmo, nesti intre.

El paradigma d’egon

PronomeEgonAsturianu
ninagotoi
hihagotas (informal, nun la usamos n’A1)
zuzaudetas
huradagota
gugaudetamos
zuekzaudetetais
haiekdaudetán

Fíxate en que yá visti dalgunes d’estes formes: en zer moduz? la rempuesta natural ye ondo nago (“toi bien”). Les terminaciones aseméyense a les d’izan (-zu / -zue / -de) pero la raíz ye estremada (nag-, daud-).

Estaos típicos: ensin -a final

La gran trampa: cuando un axetivu va con egon, NUN lleva la -a final. Compara:

  • Izan (cualidá estable): Ni alegre soiNi alaia naiz. (con -a)
  • Egon (estáu pasaxeru): Yo toi contento güeiNi pozik nago. (ensin -a)
EstáuAsturianu
pozikcontentu, contento
tristetriste
nekatutacanso/a
haserreenfadáu/ada
lasaitranquilu (nesti intre)
urdurinerviosu (agora mesmo)
gaixorikmalu
ondobien
gaizkimal

Dalgunos d’estos lleven formes acabaes en -ik (pozik, gaixorik) o -ta (nekatuta, ezkonduta); otros son alverbios (ondo, gaizki); otros direutamente pallabres invariables (haserre, triste). Dengún lleva la -a típica de los axetivos con izan.

Frases típiques

  • Ni pozik nago. — Toi contento.
  • Maialen triste dago. — Maialen ta triste.
  • Zu nekatuta zaude? — ¿Tas canso?
  • Gu haserre gaude. — Tamos enfadaos.
  • Haiek gaixorik daude. — Ellos tán malos.

Entrugar pol estáu

  • Nola zaude? — ¿Cómo tas?
  • Zer moduz? — ¿Qué tal? (lo más coloquial)
  • Ondo, eskerrik asko. Eta zu? — Bien, gracies. ¿Y tu?
  • Nekatuta nago. — Toi canso.
  • Pixka bat gaixorik nago. — Toi un poco malu.

Egon tamién llocaliza

Aparte d’estaos, egon úsase pa dicir ónde ta daquién o daqué:

  • Etxean nago. — Toi en casa.
  • Maialen lanean dago. — Maialen ta nel trabayu.
  • Liburuak mahaian daude. — Los llibros tán na mesa.

Esto entemécese con izan d’una manera curiosa: Ni ikaslea naiz (“soi estudiante” = profesión, cualidá), pero Ni ikastetxean nago (“toi na escuela” = allugamientu). Na próxima lleición vémoslo en contraste.

Ejercicios

¿Cuála ye la forma de "egon" pa "yo"?

Quies dicir "Toi canso". ¿Cuála ye la forma natural?

Maialen pozik . (Maialen ta contento)

Gu nekatuta . (Nós tamos cansos)

Tarxeta 1 de 17

Empareya cada pallabra cola so traducción.