Vèrb egon e estats passatgèrs

En basc i a dus vèrbs a on en occitan n’emplegam un solet. Ja coneishes izan (“èster” entàs qualitats). Ara vedem egon, que se tradusís coma “èster” quan parlam d’estats passatgèrs: coma ei quauquarrés uei, ara madeish, en aguest moment.

Eth paradigma de egon

Pronòm	Egon	Occitan
ni	nago	soi
hi	hago	ès (informau, non l’emplegam en A1)
zu	zaude	ès
hura	dago	ei
gu	gaude	èm
zuek	zaudete	ètz
haiek	daude	son

Hè-te’n compde qu’as ja vist quauques d’aguestes formes: en zer moduz? era responsa naturau ei ondo nago (“soi ben”). Es terminasons s’assemblen as de izan (-zu / -zue / -de), mès era arraïc ei distinta (nag-, daud-).

Estats tipics: sense -a finau

Era grana trapa: quan un adjectiu va damb egon, NON pòrte era -a finau. Compara:

• Izan (qualitat establa): Jo alègre soi → Ni alaia naiz. (damb -a)
• Egon (estat passatgèr): Jo soi contenta uei → Ni pozik nago. (sense -a)

Estat	Occitan
pozik	content, contenta
triste	triste
nekatuta	cansat/da
haserre	enrabiat/da
lasai	tranquil (en aguest moment)
urduri	nerviós (ara madeish)
gaixorik	malaut
ondo	ben
gaizki	mau

Quauqui d’aguesti an formes acabades en -ik (pozik, gaixorik) o -ta (nekatuta, ezkonduta); d’auti son advèrbis (ondo, gaizki); e d’auti son dirèctament paraules invariables (haserre, triste). Cap non pòrte era -a tipica des adjectius damb izan.

Frases tipiques

• Ni pozik nago. — Soi contenta.
• Maialen triste dago. — Maialen ei trista.
• Zu nekatuta zaude? — Ès cansat?
• Gu haserre gaude. — Èm enrabiats.
• Haiek gaixorik daude. — Eri son malauts.

Preguntar peth estat

• Nola zaude? — Com vas?
• Zer moduz? — Quin tau? (çò mès coloquiau)
• Ondo, eskerrik asko. Eta zu? — Ben, mercés. E tu?
• Nekatuta nago. — Soi cansat.
• Pixka bat gaixorik nago. — Soi un shinhau malaut.

Egon tanben localize

En mès des estats, egon s’emplegue entà díder a on ei quauquarrés o quauquarren:

• Etxean nago. — Soi en casa.
• Maialen lanean dago. — Maialen ei ath trabalh.
• Liburuak mahaian daude. — Es libres son ena taula.

Aquò se solape damb izan d’ua manèra curiosa: Ni ikaslea naiz (“soi estudiant” = profession, qualitat), mès Ni ikastetxean nago (“soi ena escòla” = localizacion). Ena proplèu leçon ac vedem en contraste.