Nolakoa da? Adxectivos con izan

Cando queres describir como é unha persoa ou unha cousa de maneira estable (fisicamente, en xeral), en euskera usamos a pregunta Nolakoa da? (“como é?”) e respondemos co verbo izan + un adxectivo coa marca -a final.

A pregunta

Euskera	Galego
Nolakoa zara?	Como es? (a “ti”)
Nolakoa da?	Como é? (a “el/ela”)
Nolakoak dira?	Como son? (a “eles”)

Nolakoa = como? (en sentido de calidade). Non confundas con nola (“como” en estado: nola dago? = como está?). A diferenza con egon veraala na lección 4.

A estrutura: suxeito + adxectivo + izan

O esquema é moi regular. O adxectivo leva sempre a -a do artigo:

• Ni altua naiz. — Eu son alto/alta.
• Zu txikia zara. — Ti es pequeno/pequena.
• Hura polita da. — El/ela é guapo/guapa.
• Gu gazteak gara. — Nós somos novos. (plural: -ak)
• Haiek lodiak dira. — Eles son gordos.

En euskera non hai xénero gramatical. Altua serve igual para “alto” e “alta”.

Adxectivos básicos de aspecto xeral

Euskera	Galego	Contrario
altua	alto/a	baxua (baixo/a)
handia	grande	txikia (pequeno/a)
lodia	gordo/a	argala (delgado/a)
gaztea	novo	zaharra / heldua (maior)
polita	bonito/a, guapo/a	itsusia (feo/a)
ederra	fermoso/a	—
dotorea	elegante	—

Exemplos en uso

• Nire ama altua eta argala da. — Miña nai é alta e delgada.
• Mikelen anaia gaztea da, baina ni heldua naiz. — O irmán de Mikel é novo, pero eu son maior.
• Etxe hau handia da; nire etxea txikia da. — Esta casa é grande; a miña casa é pequena.

Negación e intensidade

• Ni ez naiz altua. — Non son alta.
• Hura oso polita da. — El/ela é moi guapa. (oso = moi)
• Ez naiz oso lodia. — Non son moi gorda.

Para suavizar usa oso (moi) ou nahiko (bastante): nahiko altua naiz (“son bastante alta”). Para negar pos ez diante do verbo, como xa viches con izan.