Laguna, bizilaguna e autes relacions

En aguesta unitat mos centram ena gent que t’entorege: es bizilagunak (vesins), es lagunak (amics), es deth trabalh e es de classe. Er èuscar a paraules precises entà distinguir aguesti tipe de relacion, e fòrça compartissen eth sufixe -kide (“companh/membre”).

Es paraules clau

Èuscar	Castelhan	De qué tipe de relacion
laguna	amic/amiga	confidança personau
lagun mina	amic/amiga intime/a	confidança maxima
bizilaguna	vesin/vesia	compartís bastiment / portau
auzokidea	vesin/vesia	deth barri
ikaskidea	companh/companha de classe	euskaltegi, institut, universitat
lankidea	companh/companha de trabalh	dera oficina
ezaguna	coneishut/coneishuda	te sòne mès pòca relacion
ezezaguna	desconeishut/desconeishuda	non te sòne

Eth sufixe -kide

Fòrça productiu en èuscar. Signifique “membre / companh”:

• ikaskidea = ikas- (estudiar) + kide → companh d’estudis
• lankidea = lan (trabalh) + kide → companh de trabalh
• bikotekidea = bikote (parelha) + kide → membre dera parelha
• bizikide = bizi (víuer) + kide → convivent
• pisukidea = pisu (pish) + kide → companh de pish

S’un còp non tebrembes era paraula concreta, X-kidea foncione coma solucion d’emergéncia: “membre/companh deth grop X”.

Bizilaguna vs auzokidea

Ambdús se tradusissen coma “vesin”, mès i a un matís:

• bizilaguna → qui viu en tòn madeish bastiment / portau. Eth ves ena ascensor, ena escala.
• auzokidea → vesin deth barri, en un sentit mès ample.

Ena conversacion quotidiana se barregen, mès en contèxtes formaus (assemblades de comunitat, avisi en portau) sòl aparéisher bizilaguna.

Koadrila — quauquarren mès qu’un grop d’amics

Era koadrila ei ua institucion sociau fòrça pròpria d’Euskal Herria: un grop barrat d’amics/amigues que se forme normament ena adolescéncia e se manten pendent decades.

• Nire koadrilarekin afaltzera noa. — Vau a sopar damb era mia koadrila.
• Bera nire koadrilakidea da. — Ei dera mia koadrila.

Nòta culturau: era diferéncia entre “amics” e “koadrila” ei qu’era koadrila se tròbe regularament (ua setmana òc, era auta tanben), a rituaus pròpris (eth dinar deth dimenge, es hèstes deth pòble, era ronda en bars concrèts) e soent s’erete: hilhs e hilhes se coneishen e formen era sua pròpria koadrila en tot seguir era des pairs.