Laguna, bizilaguna e autes relacions

En aguesta unitat mos centram ena gent que t’enròtle: es bizilagunak (vesins), es lagunak (amics), es deth trabalh e es de classa. Er euskèra a paraules precises entà distinguir aguesti tipes de relacion, e fòrça compartissen eth sufixe -kide (“companh/membre”).

Es paraules clau

Euskèra	Occitan aranés	De quin tipe de relacion
laguna	amic/amiga	fisança personau
lagun mina	amic/amiga intim/intima	fisança maxima
bizilaguna	vesin/vesia	compartís edifici / portau
auzokidea	vesin/vesia	deth barri
ikaskidea	companh/companha de classa	euskaltegi, institut, universitat
lankidea	companh/companha de trabalh	dera oficina
ezaguna	coneishut/coneishuda	te sòne mès pòca relacion
ezezaguna	desconeishut/desconeishuda	non te sòne

Eth sufixe -kide

Fòrça productiu en euskèra. Vò díder “membre / companh”:

• ikaskidea = ikas- (estudiar) + kide → companh d’estudis
• lankidea = lan (trabalh) + kide → companh de trabalh
• bikotekidea = bikote (parelha) + kide → membre dera parelha
• bizikide = bizi (víuer) + kide → convivent
• pisukidea = pisu (estatge) + kide → companh d’estatge

Se bèth còp non te brembes dera paraula concreta, X-kidea foncione coma solucion d’urgéncia: “membre/companh deth grop X”.

Bizilaguna vs auzokidea

Es dues se tradusissen coma “vesin”, mès i a un matís:

• bizilaguna → qui viu en tòn madeish edifici / portau. Lo ves en ascensor, ena escala.
• auzokidea → vesin deth barri, en un sens mès ample.

Ena convèrsa quotidiana se mèsclen, mès en contextes formaus (juntes de comunitat, avisi en portau) sòl apareisher bizilaguna.

Koadrila — quauquarren mès qu’un grop d’amics

Era koadrila ei ua institucion sociau fòrça pròpia d’Euskal Herria: un grop barrat d’amics/amigues que se forme normaument ena adolescéncia e se manten pendent decades.

• Nire koadrilarekin afaltzera noa. — Vau a sopar damb era mia colha.
• Bera nire koadrilakidea da. — Ei dera mia colha.

Nòta culturau: era diferéncia entre “amics” e “koadrila” ei qu’era colha se trape regularament (setmana òc, setmana tanben), a rituaus pròpis (eth dinar deth dimenge, es hèstes deth pòble, era ronda en bars concrèts) e soent s’eretge: hilhs e hilhes se coneishen e formen era sua pròpia colha en tot seguir era des pairs.