Comparar é um dos atos mais cotidianos da linguagem: este é maior que aquele, eu sou mais baixo que você, a omelete está melhor que ontem. Em basco, a fórmula é muito regular e, uma vez que você a domina, ela abre um monte de frases novas.
A fórmula
X baino Y-AGO(A)
baino é colocado entre os dois termos comparados — equivale a “que”.
-ago é adicionado ao adjetivo ou advérbio (como o “-er” em inglês ou a marca de comparativo do espanhol).
Se for acompanhado por um substantivo determinado, o adjetivo leva seu -a habitual: altuagoa.
Português
Euskera
Maior
handiagoa
Menor
txikiagoa
Mais caro
garestiagoa
Mais bonito
politagoa
Mais rápido
azkaragoa
Frases de exemplo
Português
Euskera
Lander é mais alto que Olatz
Lander Olatz baino altuagoa da
Esta casa é maior que aquela
Etxe hau hura baino handiagoa da
Bilbao é maior que Donosti
Bilbo Donostia baino handiagoa da
O café está mais caro que o chá
Kafea tea baino garestiago dago
Garazi corre mais rápido que eu
Garazik nik baino azkarrago egiten du korrika
Ordem: em basco, o “que” (baino) vai entre as duas coisas comparadas, não depois do adjetivo. X baino Y-agoa literalmente “X que Y-mais”.
Adjetivos irregulares
Alguns adjetivos não seguem a regra geral e convém memorizá-los:
Português
Euskera
Bom → melhor
ona → hobea
Mau → pior
txarra → okerragoa
Muito → mais
asko → gehiago
Pouco → menos
gutxi → gutxiago
Liburu hau hura baino hobea da. — Este livro é melhor que aquele.
Garazik nik baino gehiago ikasten du. — Garazi estuda mais que eu.
Comparativo com verbos
Quando você compara ações ou quantidades, gehiago / gutxiago funciona como advérbio:
Português
Euskera
Trabalho mais que você
Zuk baino gehiago lan egiten dut
Estuda menos que antes
Lehen baino gutxiago ikasten du
Como mais fruta que verdura
Barazkiak baino fruta gehiago jaten dut
Gehiago e gutxiago vêm antes do verbo ou do substantivo modificado, e baino continua em seu lugar entre os dois termos.
Comparativo com advérbios
Advérbio
Comparativo
azkar (rápido)
azkarrago
poliki (devagar)
polikiago
ondo (bem)
hobeto (irregular)
gaizki (mal)
okerrago
berandu (tarde)
beranduago
goiz (cedo)
goizago
Hobeto egiten duzu lan. — Você trabalha melhor.
Goizago etorriko naiz bihar. — Virei mais cedo amanhã.
Negação: “menos que”
Para “menos que”, a fórmula natural é gutxiago + baino:
Lander nik baino gutxiago lan egiten du. — Lander trabalha menos que eu.
Ou com o comparativo invertido:
Olatz Lander baino txikiagoa da. (= Lander é mais alto que Olatz, formulado ao contrário.)
Negações com hain — “não tão”
Uma fórmula muito produtiva:
Português
Euskera
Não é tão caro
Ez da hain garestia
Não tão rápido
Ez hain azkar
Não é tão grande como você pensava
Ez da uste zenuen bezain handia
Hain serve para “tão” (= assim tão). Combinado com ez, funciona para suavizar comparações.
Minidiálogo
— Anboto, etxe berria zer moduz?
— Aurrekoa baino handiagoa da, eta argia ere askoz argiagoa da. Baina logelak txikiagoak dira.
— Eta kalea?
— Lehen baino lasaiagoa: ez dago hainbeste autorik.
Dica mnemônica
Memorize a fórmula como um bloco:
X baino Y-agoa da.
E para os irregulares: hobea, okerragoa, gehiago, gutxiago. Com isso, você cobre 95% das comparações de superioridade do nível A2.
Nota cultural: na fala cotidiana, você também ouvirá expressões reforçadas: askoz handiagoa (muito maior), pixka bat handiagoa (um pouco maior), dezente handiagoa (bastante maior). São nuances que, embora não sejam estritamente do nível A2, aparecem em qualquer conversa.
Ejercicios
"Lander Olatz baino altuagoa da" significa…
Como se forma o comparativo de "txikia"?
Esta casa é maior que aquela = Etxe hau hura handiagoa da.